با گسترش استفاده از داروهای لاغری GLP-1، پرسش مهمی مطرح شده است: آیا مصرفکنندگان این داروها باید مکمل ویتامین و مواد معدنی مصرف کنند؟ استفاده از این داروها که ابتدا برای دیابت نوع ۲ طراحی شده بودند، اکنون به یکی از محبوبترین روشهای کاهش وزن تبدیل شده است. اما کاهش اشتها و کم شدن دریافت غذا ممکن است خطر کمبودهای تغذیهای را افزایش دهد. همین موضوع بحث درباره مکمل برای مصرفکنندگان GLP-1 یا Supplements for GLP-1 users را به یک موضوع داغ در حوزه سلامت تبدیل کرده است.
طبق گزارش «خبر واژه»، در حالی که برخی شرکتها مکملهای ویژهای با عنوان «پشتیبانی از GLP-1» به بازار عرضه کردهاند، کارشناسان معتقدند همه مصرفکنندگان این داروها الزاماً به مکملهای گرانقیمت نیاز ندارند.
داروهای GLP-1 چگونه باعث کاهش وزن میشوند؟
داروهای گروه GLP-1 با تقلید از هورمونی به نام «گلوکاگونمانند پپتید-۱» عمل میکنند. این هورمون به تنظیم قند خون و اشتها کمک میکند. این داروها با کند کردن تخلیه معده و افزایش احساس سیری، باعث میشوند افراد غذای کمتری مصرف کنند و در نتیجه وزن کم کنند.
شواهد نشان میدهد این داروها در کوتاهمدت میتوانند کاهش وزن قابل توجهی ایجاد کنند. اما کاهش دریافت کالری ممکن است به کاهش دریافت برخی ریزمغذیهای ضروری نیز منجر شود.
آیا خطر کمبود ویتامین و مواد معدنی وجود دارد؟
بر اساس یک مرور علمی جدید، برخی افراد مصرفکننده داروهای GLP-1 ممکن است در معرض کمبود مواد مغذی زیر قرار گیرند:
- ویتامینهای A، C، D، E و K
- فیبر غذایی
- آهن
- کلسیم
- منیزیم
- روی
- مس
با این حال، میزان شیوع این کمبودها در مطالعات مختلف متفاوت گزارش شده است. برخی پژوهشها نشان میدهند بیش از ۲۰ درصد افراد در سال اول مصرف ممکن است در معرض خطر باشند، در حالی که مطالعات دیگر این رقم را کمتر از یک درصد اعلام کردهاند.
آیا GLP-1 مستقیماً باعث کمبود میشود؟
بخش زیادی از تحقیقات موجود از نوع مطالعات مشاهدهای هستند. این مطالعات میتوانند ارتباط بین دو عامل را نشان دهند، اما قادر به اثبات رابطه علت و معلولی نیستند. به عبارت دیگر، هنوز نمیتوان با قطعیت گفت که خود داروی GLP-1 مستقیماً باعث کمبود تغذیهای میشود.
با این حال، کاهش اشتها و مصرف کمتر غذا بهطور منطقی میتواند دریافت مواد مغذی را کاهش دهد. اگر این وضعیت در بلندمدت ادامه پیدا کند، احتمال بروز کمبود افزایش مییابد.
بازار مکملهای «ویژه GLP-1»؛ واقعیت یا تبلیغات؟
با افزایش نگرانیها، شرکتهای مکملسازی محصولاتی با عنوان «پشتیبانی از GLP-1» معرفی کردهاند. این محصولات ادعا میکنند میتوانند از کاهش عضله جلوگیری کرده یا کمبودهای ویتامینی را جبران کنند.
اما بسیاری از این ادعاها بر پایه شواهد محدود یا انتخابی هستند. در اغلب موارد، تحقیقات انجامشده روی این ترکیبات، مخصوص مصرفکنندگان GLP-1 نبوده است.
مثال: بیوتین
بیوتین یکی از ترکیبات رایج در این مکملهاست که معمولاً برای سلامت پوست و مو تبلیغ میشود. اما شواهد علمی قوی برای اثبات اثرگذاری آن در افراد سالم یا بهویژه مصرفکنندگان GLP-1 وجود ندارد. بیشتر افراد بیوتین کافی را از رژیم غذایی معمول خود دریافت میکنند.
چه کسانی واقعاً به مکمل نیاز دارند؟
اصل اساسی در علم تغذیه این است که مکملها زمانی بیشترین فایده را دارند که کمبود مشخص و تأییدشده وجود داشته باشد. به عنوان مثال:
- افراد با کمبود ویتامین D (بهویژه در ماههای کمآفتاب)
- کسانی که رژیم غذایی محدود یا بسیار کمکالری دارند
- افراد با مشکلات جذب مواد مغذی
در چنین مواردی، مصرف مکمل استاندارد و مقرونبهصرفه میتواند منطقی باشد. اما این موضوع به معنای نیاز همه مصرفکنندگان GLP-1 به مکملهای گرانقیمت و اختصاصی نیست.
راهکارهای ساده برای پیشگیری از کمبود تغذیهای
در بسیاری از موارد، اصلاحات کوچک در رژیم غذایی میتواند کافی باشد:
- افزایش مصرف میوه و سبزیجات رنگارنگ
- گنجاندن غلات کامل در برنامه غذایی
- مصرف مغزها و دانهها
- استفاده از لبنیات یا جایگزینهای غنیشده
- انتخاب منابع پروتئین کمچرب یا گیاهی
حتی با کاهش اشتها، تمرکز بر غذاهای متراکم از نظر مواد مغذی میتواند از بروز کمبود جلوگیری کند.
نقش مشاوره تخصصی
کارشناسان توصیه میکنند حمایت تغذیهای برای مصرفکنندگان GLP-1 باید شخصیسازی شود. شرایط سلامت، رژیم غذایی، سن و سبک زندگی هر فرد متفاوت است. بنابراین بهترین راهکار، مشورت با پزشک یا متخصص تغذیه است.
اگر کمبود مشخصی تشخیص داده شود، مکملهای عمومی و استاندارد موجود در داروخانهها معمولاً کفایت میکنند. قیمت بالاتر لزوماً به معنای کیفیت بهتر یا اثربخشی بیشتر نیست.
جمعبندی؛ مکمل بخوریم یا نه؟
پاسخ کوتاه این است: نه لزوماً. مصرفکنندگان داروهای لاغری GLP-1 تنها در صورتی به مکمل نیاز دارند که کمبود مشخصی داشته باشند یا نتوانند نیازهای تغذیهای خود را از طریق رژیم غذایی تأمین کنند.
در بیشتر موارد، یک رژیم غذایی متعادل و سرشار از مواد مغذی کافی است. استفاده بیدلیل از مکملهای گرانقیمت نهتنها سودی ندارد، بلکه میتواند صرفاً هزینه اضافی ایجاد کند.
بنابراین پیش از خرید هرگونه مکمل «ویژه GLP-1»، بهتر است ابتدا وضعیت تغذیهای خود را ارزیابی کرده و با یک متخصص مشورت کنید.
