تبخال لب یک عفونت ویروسی شایع است که توسط ویروس هرپس سیمپلکس ایجاد میشود. این ویروس پس از ورود به بدن، برای همیشه باقی میماند و ممکن است در زمانهایی که سیستم ایمنی ضعیف میشود، دوباره فعال گردد. اگرچه درمان قطعی تبخال لب وجود ندارد، اما با روشهای طبیعی و خانگی میتوان شدت، درد و مدت زمان آن را بهطور قابل توجهی کاهش داد.
تبخال یا Herpes Simplex Virus (HSV) معمولاً به صورت تاولهای ریز و دردناک روی لب یا اطراف دهان ظاهر میشود. بسیاری از افراد قبل از ظاهر شدن تاولها، احساس سوزش، خارش یا گزگز در ناحیه موردنظر دارند. شناخت علتها و استفاده از درمانهای سریع، میتواند روند بهبود را کوتاهتر کند.
تبخال لب چیست و چرا ایجاد میشود؟
تبخال یک بیماری ویروسی مسری است که در اثر ویروس هرپس سیمپلکس ایجاد میشود. این ویروس دو نوع اصلی دارد:
ویروس تبخال نوع ۱ (HSV-1)
شایعترین نوع تبخال لب است و معمولاً از طریق تماس با بزاق آلوده، بوسیدن، استفاده مشترک از ظروف یا وسایل شخصی منتقل میشود.
ویروس تبخال نوع ۲ (HSV-2)
عمدتاً از طریق تماس جنسی منتقل میشود و بیشتر با تبخال تناسلی مرتبط است؛ با این حال در برخی موارد میتواند ناحیه دهان را نیز درگیر کند.
نکته مهم این است که ویروس حتی در زمانی که زخم قابل مشاهدهای وجود ندارد نیز قابل انتقال است.
عوامل فعالکننده تبخال
- استرس شدید
- ضعف سیستم ایمنی
- سرماخوردگی و تب
- تغییرات هورمونی
- جراحی یا آسیب به پوست
- قرار گرفتن طولانی در معرض نور خورشید
علائم تبخال لب
- احساس سوزش یا گزگز قبل از ایجاد تاول
- ایجاد تاولهای کوچک و خوشهای
- درد و التهاب
- پوستهپوسته شدن پس از ترکیدن تاول
- گاهی تب و تورم غدد لنفاوی (در اولین عفونت)
درمان سریع تبخال لب با روشهای طبیعی
۱. کمپرس یخ
قرار دادن یخ پیچیدهشده در پارچه روی تبخال، التهاب و درد را کاهش میدهد. روزانه چند بار و هر بار ۱۰ دقیقه استفاده شود.
۲. سرکه سیب
خاصیت ضدعفونیکننده دارد. پنبه آغشته به سرکه سیب را ۲ تا ۳ بار در روز روی تبخال بگذارید. ممکن است کمی سوزش ایجاد کند.
۳. آب اکسیژنه (۳٪)
به ضدعفونی ناحیه کمک میکند. با پنبه روی زخم بزنید و پس از چند دقیقه بشویید.
۴. سیر
دارای ترکیبات ضدویروسی مانند آلیسین است. سیر لهشده را چند دقیقه روی تبخال قرار دهید.
۵. بادرنجبویه
خواص ضدویروسی دارد. چای یا روغن آن را روزی چند بار روی محل بمالید.
۶. ریشه شیرینبیان
حاوی گلیسیریزین با خاصیت ضدویروسی است. خمیر پودر آن را روی تبخال قرار دهید.
۷. روغن درخت چای
خاصیت ضدویروسی و ضدالتهابی دارد. حتماً با روغن حامل رقیق شود و روزی چند بار استفاده گردد.
۸. روغن نارگیل
حاوی اسید لوریک است که به مقابله با ویروس کمک میکند. میتوان به صورت موضعی استفاده کرد.
۹. آلوئهورا
به تسریع ترمیم پوست و کاهش التهاب کمک میکند. ژل آن را چند بار در روز بزنید.
۱۰. عسل مانوکا
تحقیقات نشان داده عسل مانوکا خاصیت ضدویروسی دارد و میتواند روند بهبود را تسریع کند.
۱۱. جوش شیرین
برای خشک کردن تاول و کاهش خارش مفید است.
۱۲. کمپرس گرم
در مراحل دردناک میتواند تورم را کاهش دهد.
تغذیه مناسب برای کنترل تبخال
افزایش مصرف لیسین
مواد غذایی مانند تخممرغ، لبنیات، ماهی، سویا و حبوبات سرشار از لیسین هستند که به مهار ویروس کمک میکند.
کاهش آرژنین
مصرف شکلات و برخی آجیلها که آرژنین بالایی دارند ممکن است تبخال را تحریک کند.
ویتامین C و آنتیاکسیدانها
پرتقال، توتفرنگی، فلفل دلمهای و سبزیجات برگسبز سیستم ایمنی را تقویت میکنند.
اسیدهای چرب امگا ۳
ماهی سالمون، بذر کتان و گردو التهاب را کاهش میدهند.
ویتامینهای گروه B و روی
در تقویت پاسخ ایمنی نقش مهمی دارند.
روغنهای گیاهی مؤثر دیگر
- روغن بابونه
- روغن زنجبیل
- روغن آویشن
- روغن مریمگلی یونانی
- روغن اکالیپتوس
- روغن پونه کوهی مکزیکی
تمام روغنهای اسانسی باید با روغن حامل مانند روغن زیتون یا بادام رقیق شوند.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
- اگر تبخال بیش از ۱۰ روز طول بکشد
- اگر سیستم ایمنی ضعیف دارید
- اگر تبخال مکرر و شدید است
- اگر تبخال در ناحیه چشم ظاهر شود
جمعبندی
تبخال لب یک عفونت ویروسی مزمن است که درمان قطعی ندارد، اما با رعایت سبک زندگی سالم، تقویت سیستم ایمنی و استفاده از درمانهای طبیعی میتوان دفعات عود و شدت آن را کاهش داد. اگرچه روشهای خانگی میتوانند مؤثر باشند، در موارد شدید استفاده از داروهای ضدویروسی تجویزی توسط پزشک توصیه میشود.
