آمارهای اخیر نشان میدهد که سینمای ایران در سال ۱۴۰۵ با بحران جدی مواجه شده است. فروش گیشهها بیش از ۷۰ درصد کاهش یافته و تعداد مخاطبان نسبت به سال گذشته بیش از ۵۵ درصد کاهش یافته است. این وضعیت تنها پیامد اقتصادی ندارد، بلکه نشانهای از محدود شدن دسترسی جامعه ایرانی به ابزارهای فرهنگی و قدرت نرم کشور است.
به گزارش خبرواژه، بخشی از کاهش مخاطب به فشارهای اقتصادی و معیشتی مانند تورم و گرانی مرتبط است و بخش دیگری ناشی از رخدادهای اجتماعی و سیاسی اخیر، از جمله اعتراضات و بحرانهای امنیتی، که باعث خالی ماندن حتی سالنهای سینما در میان علاقهمندان شده است.
سینما؛ ابزاری برای تابآوری اجتماعی
سینما تنها یک صنعت سرگرمی نیست؛ بلکه بخشی از قدرت نرم کشور محسوب میشود. این نهاد فرهنگی میتواند همبستگی اجتماعی را تقویت کند و تابآوری روانی جامعه را افزایش دهد. خالی بودن سالنها و کاهش تولید، ظرفیت جامعه برای استفاده از این ابزار فرهنگی راهبردی را محدود میکند و پیامدهای اجتماعی و روانی قابل توجهی دارد.
ریشههای بحران
هزینه تولید فیلم به شکل افسارگسیخته افزایش یافته و بازگشت سرمایه برای اغلب آثار ایرانی دشوار شده است. تولید یک فیلم متوسط بیش از ۴۰ میلیارد تومان هزینه دارد و برای بازگشت سرمایه نیاز به فروش بیش از ۱۵۰ میلیارد تومان است. این شرایط باعث خروج تهیهکنندگان مستقل و خلاق از صحنه شده و بخش عمده تولیدات به دست گروههای محدود و وابسته افتاده است.
کاهش بودجه دولتی بخش سینما و عدم توجه به تولیدات مستقل، همراه با فشار اقتصادی عمومی، حلقه تولید، نمایش و ارتباط با مخاطب را آسیبپذیر کرده و مهجوریت سینمای ملی و کسادی کسب و کار در حوزه تولید و نمایش آثار مستقل را تشدید کرده است.
پیامدهای اجتماعی
کسادی سینما پیامد صرفاً اقتصادی ندارد؛ بلکه تابآوری روانی و فرهنگی جامعه را کاهش میدهد. در زمانی که فشارهای اقتصادی و اجتماعی افزایش یافته، سینما میتوانست نقش تعدیلکننده تنشها و تقویت همبستگی اجتماعی را ایفا کند. خالی بودن سالنها به معنای کاهش دسترسی مردم به این ابزار راهبردی است.
راهکارها برای عبور از بحران
حمایت هدفمند از تولید مستقل و خلاق، تخصیص عادلانه منابع دولتی، بازبینی نظام بودجهبندی فرهنگی و توسعه شبکههای ارتباط با مخاطب، از جمله نمایش آنلاین و سینماهای سیار، ضروری است. بازسازی و حمایت از سینما نه تنها نیاز اقتصادی، بلکه ضرورت راهبردی برای امنیت فرهنگی و اجتماعی کشور است و میتواند تابآوری جامعه در برابر بحرانها را افزایش دهد.
