هوش مصنوعی دیگر صرفاً یک ابزار فناورانه نیست، بلکه به پدیدهای تمدنی تبدیل شده که ساختار رسانه، شیوه حکمرانی، آموزش و حتی روابط انسانی را با تغییراتی عمیق مواجه کرده است؛ موضوعی که در یک پنل تخصصی دانشگاهی مورد واکاوی قرار گرفت.
به گزارش خبرواژه به نقل از مجموعه رسانهای صبا، به مناسبت هفته پژوهش، دانشکده علوم اجتماعی، ارتباطات و رسانه دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، پنل تخصصی «هوش مصنوعی و تحولات ارتباطی» را با حضور جمعی از اعضای هیات علمی این دانشگاه برگزار کرد. در این نشست، اکبر نصراللهی، علی گرانمایهپور، نسیم مجیدی و نازنین ملکیان به بررسی ابعاد مختلف تأثیر هوش مصنوعی بر رسانه، ارتباطات و جامعه پرداختند. همچنین نشستی علمی با عنوان «رویکردی تبیینی به آراء و اندیشههای ارتباطی هیو دالزیل دانکن» با سخنرانی غلامرضا آذری برگزار شد.
نصراللهی: مقاومت در برابر هوش مصنوعی نه ممکن است و نه عقلانی
اکبر نصراللهی، رئیس دانشکده علوم اجتماعی، ارتباطات و رسانه، در این پنل تأکید کرد که هوش مصنوعی «پدیدهای تمدنی» است که بنیانهای سیاست، فرهنگ، اخلاق و رسانه را بهطور همزمان تحت تأثیر قرار داده است.
وی گفت: «مقاومت در برابر ابزارهای هوش مصنوعی غیرممکن است و باید بپذیریم»، اما در عین حال هشدار داد که نباید تصمیمسازی و تصمیمگیری بهطور کامل به الگوریتمها واگذار شود.
نصراللهی با انتقاد از نگاه صرفاً فنی به هوش مصنوعی تصریح کرد: «نادیده گرفتن ابعاد اجتماعی، فرهنگی و رسانهای این فناوری، تهدیدی برای امنیت و منافع ملی است.» به گفته او، هوش مصنوعی تنها سرعت تولید خبر را افزایش نداده، بلکه کل فرآیند روزنامهنگاری از سوژهیابی تا تحلیل مخاطب و شخصیسازی محتوا را متحول کرده است.
ملکیان: جامعه دانشگاهی باید از انفعال خارج شود
نازنین ملکیان، مدیر گروه دانش ارتباطات و رسانه، با اشاره به زیست انسان در جهان الگوریتمها گفت: «هوش مصنوعی در حال بازتعریف نحوه تولید، مصرف و انتشار خبر است و مفاهیم سنتی ارتباطات دیگر پاسخگوی وضعیت امروز نیست.»
وی با هشدار نسبت به شکلگیری حبابهای اطلاعاتی و تضعیف تجربه جمعی از واقعیت افزود: «مرز میان واقعیت، بازنمایی و جعل بیش از هر زمان دیگری مبهم شده است.»
این استاد دانشگاه تأکید کرد که آموزش علوم ارتباطات باید مبتنی بر فناوریهای روز باشد و دانشگاهیان نباید صرفاً در جایگاه توصیفگر باقی بمانند.
گرانمایهپور: عصر سواد الگوریتمی فرارسیده است
علی گرانمایهپور، عضو هیات علمی دانشکده علوم اجتماعی، ارتباطات و رسانه، با اشاره به انباشت کلاندادهها گفت که هوش مصنوعی بر پایه دادههایی عمل میکند که کاربران خود تولیدکننده آن هستند.
وی با ارائه نمونههایی از کاربردهای هوش مصنوعی در حوزههای قضایی، اقتصادی و تجاری تأکید کرد: «ما دیگر نباید فقط از سواد رسانهای سخن بگوییم؛ نیاز امروز، سواد الگوریتمی است.»
گرانمایهپور هشدار داد که هوش مصنوعی بیطرف نیست و به دلیل سوگیری دادهها میتواند خروجیهای جهتدار تولید کند.
مجیدی: ارتباط انسان و ماشین وارد فاز جدیدی شده است
نسیم مجیدی قهرودی، عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی، با تمرکز بر ابعاد انسانی هوش مصنوعی گفت: «امروز وارد مرحلهای شدهایم که ارتباط انسان ـ ماشین جایگزین بخشی از ارتباطات انسان ـ انسان شده است.»
وی با اشاره به تغییر مفهوم حریم خصوصی و حتی امکان «تماس با مردگان» از طریق هوش مصنوعی افزود: «این فناوری میتواند تهدید یا فرصت باشد؛ بسته به نوع مواجهه ما.»
مجیدی در پایان تأکید کرد که اگرچه برخی مشاغل از بین میروند، اما هوش مصنوعی فرصتهای شغلی جدیدی نیز خلق خواهد کرد.
آذری: بازخوانی دانکن، کلید فهم قدرت و رسانه امروز
در بخش پایانی این رویداد، غلامرضا آذری با بررسی آراء هیو دالزیل دانکن، نظریهپرداز ارتباطات، تأکید کرد که اندیشههای این متفکر کمترشناختهشده میتواند در فهم مناسبات قدرت، زبان و رسانه در جهان امروز راهگشا باشد.
وی گفت: «بازگشت به اندیشههای دانکن صرفاً یک کار تاریخی نیست، بلکه تلاشی برای درک عمیقتر ارتباطات بهعنوان پدیدهای انسانی و اجتماعی است.»
این پنل تخصصی نشان داد که هوش مصنوعی، نه یک انتخاب، بلکه واقعیتی اجتنابناپذیر است و آینده رسانه و ارتباطات به نوع حکمرانی و مواجهه آگاهانه با آن گره خورده است.
