اینکه بدانیم کدام میوه فشار خون را بالا و پایین میبرد (Blood Pressure Fruits) یکی از پرتکرارترین سوالات حوزه تغذیه و سلامت است؛ مخصوصاً برای افرادی که دچار نوسانات فشار خون، افت فشار ناگهانی یا فشار خون بالا هستند. برخلاف تصور عمومی، پاسخ این سوال ساده و دوقطبی نیست. میوهها بهخودیخود نه «بالابرنده مطلق» هستند و نه «کاهنده قطعی» فشار خون؛ بلکه نوع میوه، مقدار مصرف، شکل مصرف (تازه یا فرآوریشده) و شرایط بدنی فرد تعیین میکند که اثر نهایی آن روی فشار خون چگونه باشد.
به گزارش خبرواژه، بسیاری از اختلافنظرها درباره اثر میوهها بر فشار خون، به دلیل بیتوجهی به همین نکات است. برای مثال موز در برخی منابع بهعنوان میوه کاهنده فشار خون معرفی میشود و در برخی دیگر، بهعنوان گزینهای برای افت فشار. واقعیت این است که هر دو دیدگاه میتوانند درست باشند، اما در شرایط متفاوت. در این مقاله تلاش کردهایم بهصورت علمی، کاربردی و شفاف بررسی کنیم که کدام میوهها فشار خون را بالا میبرند، کدام میوهها فشار خون را پایین میآورند و مصرف نادرست کدام شکل از میوهها میتواند به افزایش فشار خون منجر شود.
آیا واقعاً میوهای وجود دارد که فشار خون را بالا ببرد؟
در پاسخ کوتاه باید گفت: میوه تازه بهندرت باعث افزایش مستقیم فشار خون میشود. آنچه در عمل باعث بالا رفتن فشار میشود، قند متراکم، حذف فیبر و گاهی سدیم پنهان در فرآوردههای میوهای است. با این حال، در شرایط افت فشار خون خفیف، برخی میوهها میتوانند بهصورت موقت و ملایم به بالا آمدن فشار کمک کنند.
میوههایی که فشار خون را موقتاً بالا میبرند
اگر فشار خونتان پایین است و علائمی مانند سرگیجه، بیحالی یا سیاهی رفتن چشم دارید، افزایش سریع اما کنترلشده قند و حجم خون میتواند کمککننده باشد. در این شرایط، میوههای زیر اثر کوتاهمدت دارند و جایگزین درمان پزشکی نیستند.
۱. خرما
خرما به دلیل قند طبیعی بالا، یکی از سریعترین میوهها برای بهبود افت فشار ناگهانی است. مصرف یک تا دو عدد خرما میتواند قند خون را بالا ببرد و علائم افت فشار را کاهش دهد.
۲. انبه رسیده
انبه رسیده قند طبیعی بالایی دارد و در کوتاهمدت میتواند باعث افزایش انرژی و بهبود علائم افت فشار شود، البته به شرط مصرف متعادل.
۳. انگور
انگور، بهویژه بهصورت تازه، میتواند با افزایش سریع قند خون، فشار را بهطور موقت بالا ببرد.
۴. آناناس (در مصرف زیاد)
آناناس ذاتاً بالابرنده فشار خون نیست، اما مصرف زیاد آن بهصورت آبمیوه یا کمپوت صنعتی، به دلیل قند بالا و جذب سریع، میتواند باعث نوسان فشار خون شود.
۵. خربزه
مصرف زیاد خربزه یا آب خربزه ممکن است در برخی افراد حساس باعث افزایش ضربان قلب و نوسان خفیف فشار شود.
۶ تا ۸. میوههای آبدار در افت فشار ناشی از کمآبی
- هندوانه
- طالبی
- پرتقال
این میوهها با تأمین آب و مقدار کمی قند، به بهبود حجم خون کمک میکنند و در افت فشار ناشی از کمآبی مفیدند.
کدام میوههای فرآوریشده باعث افزایش فشار خون میشوند؟
۹. کمپوتها و میوههای کنسروی
در فرآیند تهیه کمپوت، مقدار زیادی شکر افزوده میشود و بخش قابلتوجهی از فیبر میوه از بین میرود. نتیجه آن ورود سریع قند به خون، افزایش انسولین، احتباس آب و در نهایت افزایش تدریجی فشار خون است.
۱۰ تا ۱۳. میوههای خشک پرقند در مصرف زیاد
- خرمای خشک
- کشمش
- انجیر خشک
- توت خشک
میوههای خشک به دلیل حذف آب، قند بسیار متراکمی دارند. مصرف روزانه و بیشازحد آنها میتواند ریسک فشار خون بالا را افزایش دهد، بهخصوص در افراد کمتحرک یا دارای رژیم پرنمک.
۱۴. آبمیوههای صنعتی و خانگی در حجم بالا
آبمیوه تقریباً فاقد فیبر است و قند آن بهسرعت جذب میشود. مصرف مداوم یک تا دو لیوان آبمیوه، حتی خانگی، میتواند زمینه افزایش فشار خون را فراهم کند.
کدام میوه فشار خون را پایین میآورد؟
برخی میوهها به دلیل پتاسیم، آنتیاکسیدانها و فیبر بالا، در کاهش تدریجی و پایدار فشار خون نقش مؤثری دارند.
۱۵. انار
انار سرشار از پلیفنولهاست و به کاهش سفتی عروق و بهبود جریان خون کمک میکند.
۱۶. کیوی
کیوی با پتاسیم و ویتامین C بالا میتواند فشار خون سیستولیک را بهمرور کاهش دهد.
۱۷. سیب
فیبر محلول و آنتیاکسیدانهای سیب به سلامت رگها کمک کرده و فشار خون را کنترل میکند.
۱۸. موز
موز یکی از مهمترین میوههای کاهنده فشار خون است. پتاسیم بالای موز به دفع سدیم اضافی و شل شدن دیواره رگها کمک میکند. طبق گزارش خبرواژه به نقل از منابع علمی، یک موز متوسط حدود ۴۲۲ میلیگرم پتاسیم دارد که نقش مهمی در تنظیم فشار خون ایفا میکند.
سایر میوههای مفید برای کاهش فشار خون
- آلبالو
- زرشک
- زغالاخته
- گریپفروت (با احتیاط دارویی)
- گلابی
- آووکادو
جمعبندی نهایی
اگر افت فشار خفیف و موقت دارید، میوههای قنددار و آبدار مانند خرما، انگور، موز و هندوانه میتوانند بهطور کوتاهمدت فشار خون را بالا ببرند. اما برای کنترل فشار خون بالا، مصرف منظم و متعادل میوههایی مانند انار، کیوی، سیب، توتها و آووکادو توصیه میشود. نکته کلیدی این است که زیادهروی در مصرف هر میوهای، بهویژه به شکل فرآوریشده، میتواند اثر معکوس داشته باشد.
