تب یکی از شایعترین واکنشهای دفاعی بدن در برابر عفونتها و میکروبهاست. زمانی که دمای بدن افزایش پیدا میکند، در واقع سیستم ایمنی در حال مبارزه با عوامل بیماریزا است. با این حال، کاهش تب بدون دارو بهویژه در کودکان، موضوعی است که بسیاری از والدین به دنبال آن هستند. اگر شما هم ترجیح میدهید پیش از مصرف دارو، از روشهای طبیعی استفاده کنید، آشنایی با راهکارهای علمی و خانگی میتواند بسیار کمککننده باشد.
تب یا Fever زمانی نگرانکننده میشود که دمای بدن از ۳۸ درجه سانتیگراد بالاتر برود، بهخصوص در کودکان خردسال. خوشبختانه روشهای طبیعی متعددی وجود دارد که میتواند به کاهش تدریجی دمای بدن کمک کند و همزمان از کمآبی و ضعف جلوگیری نماید.
تب چیست و چه زمانی خطرناک میشود؟
دمای طبیعی بدن حدود ۳۶.۵ تا ۳۷.۵ درجه سانتیگراد است. تب معمولاً نشانهای از عفونت ویروسی یا باکتریایی است. در کودکان، تب بالا ممکن است باعث بیحالی، بیقراری، کاهش اشتها و اختلال خواب شود.
مواردی که نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارند:
- تب بالای ۳۹ درجه در کودکان
- تشنج ناشی از تب
- خشکی شدید دهان و علائم کمآبی
- بیحالی شدید یا کاهش سطح هوشیاری
- تب مداوم بیش از ۳ روز
قدم به قدم با کاهش تب بدون مصرف دارو
۱. پاشویه با آب ولرم
یکی از مؤثرترین روشهای کاهش تب بدون دارو، پاشویه با آب ولرم است. استفاده از آب با دمای معمولی (نه سرد) باعث کاهش تدریجی حرارت بدن میشود. از آب بسیار سرد استفاده نکنید زیرا شوک دمایی ایجاد میکند.
۲. کمپرس مرطوب روی پیشانی، گردن و مچ پا
قرار دادن پارچه مرطوب و خنک روی پیشانی، گردن یا مچ پا به دفع گرمای اضافی کمک میکند. پس از گرم شدن پارچه، آن را مجدداً مرطوب کنید.
۳. استفاده از جوراب مرطوب
در کودکان میتوان جوراب نخی را کمی مرطوب کرده و پس از گرفتن آب اضافی، به پا کرد. این روش به متعادل شدن دمای بدن کمک میکند.
۴. مصرف مایعات فراوان
تب باعث افزایش تعریق و کمآبی میشود. نوشیدن آب، چای گیاهی، سوپ رقیق یا آبمیوه طبیعی به جبران مایعات کمک میکند. میزان پیشنهادی مصرف مایعات:
- مردان بزرگسال: حدود ۳ لیتر در روز
- زنان بزرگسال: حدود ۲.۲ لیتر
- کودکان: حدود ۱.۵ لیتر (بسته به سن و وزن)
۵. مصرف بستنی یا خوراکی سرد
در کودکان، خوردن مقدار کمی بستنی میتواند هم بدن را خنک کند و هم به تأمین انرژی کمک نماید. البته زیادهروی در مصرف شیرینی توصیه نمیشود.
۶. استراحت کافی
بدن در زمان تب به انرژی بیشتری برای مقابله با عفونت نیاز دارد. استراحت کافی روند بهبودی را تسریع میکند.
۷. لباس سبک و نخی
لباسهای نازک و آزاد باعث گردش بهتر هوا و کاهش گرمای بدن میشوند. از پوشاندن لباسهای ضخیم خودداری کنید.
۸. تهویه مناسب محیط
اتاق باید خنک و دارای جریان هوای ملایم باشد. استفاده از پنکه با فاصله مناسب میتواند مفید باشد.
نسخههای گیاهی برای پایین آوردن تب
چای کشمش
یک فنجان کشمش را در چند لیوان آب گرم بخیسانید، سپس له کرده و صاف کنید. نوشیدن نصف فنجان از این محلول در طول روز توصیه میشود.
چای مریمگلی
مریمگلی خاصیت تعریقآور دارد و به کاهش تب کمک میکند. چند برگ را در آب جوش دم کرده و با کمی عسل بنوشید.
چای کاهو
کاهو حاوی مواد معدنی مفید است و به حفظ آب بدن کمک میکند. برگهای آن را در آب جوش دم کرده و پس از صاف کردن مصرف کنید.
چای بابونه یا نعناع
این دمنوشها خاصیت آرامبخش داشته و به کاهش التهاب کمک میکنند.
تغذیه مناسب هنگام تب
- سوپ سبزیجات سبک
- آبگوشت رقیق
- میوههای آبدار مانند پرتقال و هندوانه
- غذاهای کمچرب و سبک
در زمان تب از مصرف غذاهای سنگین، چرب و سرخکرده خودداری کنید.
نشانههای کمآبی که باید جدی بگیرید
- ادرار تیرهرنگ و کم
- خشکی لب و دهان
- نبود اشک هنگام گریه در کودک
- چشمهای گودرفته
- بیحالی شدید
کاهش تب کودک خردسال بدون دارو
برای کودکان نوپا، حمام ولرم یکی از بهترین روشهاست. آب باید کمی خنکتر از دمای بدن باشد اما سرد نباشد. همچنین استفاده از محلولهای الکترولیتی مخصوص کودکان میتواند مفید باشد.
جمعبندی
کاهش تب بدون دارو با روشهایی مانند پاشویه ولرم، مصرف مایعات، استراحت، تغذیه سبک و استفاده از دمنوشهای گیاهی امکانپذیر است. با این حال، در صورت تداوم تب بالا یا مشاهده علائم هشدار، مراجعه به پزشک ضروری است. توجه به وضعیت عمومی بیمار، بهویژه در کودکان و سالمندان، اهمیت ویژهای دارد.
