نتایج یک مطالعه جدید نشان میدهد قرار گرفتن مادران باردار در معرض دماهای بالا میتواند بر رشد مغز جنین و نوزاد اثر بگذارد. پژوهشگران معتقدند این تغییرات ممکن است سالها بعد نیز بر رشد عصبی و برخی رفتارهای کودکان تأثیرگذار باشد.
به گزارش خبرواژه، به نقل از خبرگزاری مهر و مدیسننت، پژوهشی تازه نشان داده است که قرار گرفتن در معرض گرمای شدید در دوران بارداری و اوایل نوزادی با تغییراتی در ساختار مغز، بهویژه در ناحیه «تالاموس»، ارتباط دارد.
تالاموس؛ بخشی مهم از مغز که در برابر گرما آسیبپذیر است
تالاموس یکی از بخشهای کلیدی مغز است که در پردازش اطلاعات، تنظیم خواب، هوشیاری و آگاهی نقش مهمی ایفا میکند. محققان در این مطالعه دریافتند رشد این بخش از مغز در کودکانی که در دوران جنینی یا نوزادی در معرض دماهای بالاتر قرار گرفتهاند، نسبت به سایر کودکان کندتر بوده است.
«اسمی اسرز»، محقق مؤسسه سلامت جهانی بارسلونا و از نویسندگان این پژوهش، گفت: «مطالعات آینده باید بررسی کنند که آیا قرار گرفتن در معرض گرما در اوایل زندگی به اختلالات عصبی-رشدی کمک میکند و آیا تغییر در رشد تالاموس میتواند به توضیح این ارتباطات کمک کند یا خیر.»
بررسی اطلاعات بیش از سه هزار کودک
این پژوهش بر روی اطلاعات ۳ هزار و ۲۵۱ کودک هلندی انجام شده است. شرکتکنندگان بخشی از یک مطالعه بلندمدت بودند که از سال ۲۰۰۲ آغاز شده و روند رشد، سلامت و تکامل آنها را از دوران جنینی تا بزرگسالی دنبال میکند.
«لورا گرانس»، نویسنده اصلی این مطالعه، گفت: «ما میخواستیم بررسی کنیم که آیا قرار گرفتن در معرض گرما یا سرما از زمان لقاح تا ۸.۵ سالگی با تغییرات رشد مغز در اواخر دوران کودکی و نوجوانی مرتبط است یا خیر، و دورههایی را که مغز بیشترین آسیبپذیری را دارد، شناسایی کنیم.»
گرمای دوران بارداری چگونه بر مغز جنین اثر میگذارد؟
پژوهشگران با استفاده از مدلهای اقلیمی، دمای محیط در دوران بارداری و سالهای ابتدایی زندگی کودکان را بررسی و آن را با تصاویر MRI مغز در سنین ۱۰ و ۱۴ سالگی مقایسه کردند.
نتایج نشان داد کودکانی که در دوران جنینی یا نوزادی در معرض میانگین دمای ماهانه حدود ۲۱ درجه سانتیگراد قرار گرفته بودند، نسبت به کودکانی که میانگین دمای حدود ۱۲.۵ درجه سانتیگراد را تجربه کرده بودند، رشد کندتری در ناحیه تالاموس داشتند.
به گفته محققان، تالاموس در ماههای ابتدایی بارداری رشد سریعی دارد و به خونرسانی مناسب وابسته است؛ بنابراین افزایش دمای محیط ممکن است با کاهش جریان خون به جفت یا جنین، روند طبیعی رشد این بخش از مغز را تحت تأثیر قرار دهد.
افزایش هورمون استرس و اختلال در عملکرد سروتونین
محققان همچنین احتمال میدهند گرمای شدید باعث افزایش هورمونهای استرس در بدن مادر شود و توانایی جفت برای محافظت از جنین در برابر این تغییرات را کاهش دهد. علاوه بر این، گرمای زیاد ممکن است عملکرد انتقالدهنده عصبی «سروتونین» را مختل کند؛ مادهای که نقش مهمی در شکلگیری ارتباطات عصبی میان تالاموس و قشر مغز دارد.
بر اساس یافتههای این پژوهش، رشد کندتر تالاموس در سالهای بعد با افزایش برخی مشکلات رفتاری در دوران نوجوانی، از جمله رفتارهای پرخاشگرانه و قانونشکنی، ارتباط داشته است؛ هرچند پژوهشگران ارتباطی میان این تغییرات و کاهش عملکرد شناختی مشاهده نکردند.
اهمیت یافتهها در شرایط گرمایش جهانی
پژوهشگران تأکید کردند که با افزایش دمای کره زمین و وقوع موجهای گرمایی شدیدتر، کاهش قرار گرفتن زنان باردار و نوزادان در معرض گرمای زیاد میتواند نقش مهمی در حفظ سلامت مغز کودکان داشته باشد. با این حال، این مطالعه تنها وجود یک ارتباط آماری را نشان میدهد و بهتنهایی ثابت نمیکند که گرما علت مستقیم این تغییرات مغزی است.
برای مطالعه تازهترین اخبار حوزه سلامت، پزشکی و یافتههای علمی، خبرواژه را دنبال کنید.
