به گزارش خبرواژه، با نزدیکشدن به آغاز سال تحصیلی، بازار نوشتافزار و لوازمالتحریر در آستانه فصل اوج فروش قرار گرفته است؛ اما افزایش قیمت کالاها و کاهش قدرت خرید خانوارها باعث شده هزینه تهیه یک سبد متوسط از لوازم مورد نیاز دانشآموزان به حدود ۱۳ تا ۱۵ میلیون تومان برسد؛ رقمی که هزینه لباس فرم، کفش، کتاب و سایر مخارج آموزشی را شامل نمیشود.
شهریورماه معمولاً یکی از مهمترین دورههای فعالیت بازار نوشتافزار است و خانوادهها در این روزها برای آمادهکردن فرزندان خود برای سال تحصیلی جدید به فروشگاهها مراجعه میکنند. امسال اما افزایش هزینهها و کاهش قدرت خرید موجب شده الگوی خرید خانوادهها تغییر کند و بسیاری از آنها تهیه اقلام ضروری را به خرید کالاهای فانتزی و گرانقیمت ترجیح دهند.
بر اساس اعلام وزارت آموزشوپرورش، سال تحصیلی جدید از اول مهرماه بهصورت حضوری آغاز خواهد شد؛ موضوعی که میتواند تقاضا در بازار نوشتافزار را افزایش دهد. با این حال، فعالان این صنف معتقدند افزایش مراجعه مشتریان الزاماً به معنای افزایش قدرت خرید آنها نیست.
بازار نوشتافزار در انتظار موج خرید مهر
نوشتافزار بازاری فصلی است و معمولاً از نیمه شهریور تا مهرماه به دوره اوج فروش خود میرسد. خانوادهها در این بازه بخش قابلتوجهی از نیاز سال تحصیلی فرزندانشان را تأمین میکنند، اما کاهش قدرت خرید موجب شده گرایش به سمت کالاهای کاربردی و اقتصادی افزایش پیدا کند.
رئیس اتحادیه فروشندگان نوشتافزار و لوازم مهندسی تهران نیز وضعیت تقاضا را یکی از مهمترین مشکلات فعلی این صنف عنوان کرده است. به گفته وی، مشکلات اقتصادی، نوسانات ارزی، التهابات حوزه پتروشیمی و شرایط اخیر کشور باعث کاهش تقاضا برای نوشتافزار شده است.
تعطیلی مدارس، غیرحضوریشدن آموزش و دورکاری بخشی از ادارات نیز در دوره گذشته به کاهش تقاضا در این بازار دامن زده بود. اکنون فروشندگان امیدوارند بازگشت دانشآموزان به کلاسهای درس بخشی از تقاضای ازدسترفته را احیا کند.
هزینه سبد نوشتافزار چقدر است؟
بررسی قیمتهای بازار نشان میدهد فاصله میان کالاهای اقتصادی، میانرده و برندهای شناختهشده قابلتوجه است و همین موضوع انتخاب خانوادهها را بیش از گذشته به سمت محصولات اقتصادی و متوسط سوق داده است.
برای نمونه، قیمت یک خودکار پنتر مدل EP۱۰۱ حدود ۶۰ تا ۶۵ هزار تومان است و بسته ۱۰عددی آن نیز حدود ۳۱۰ تا ۳۷۵ هزار تومان قیمت دارد. بستههای چندتایی خودکار نیز بر اساس برند و تعداد، قیمتهای متفاوتی دارند.
دفترهای ۱۰۰برگ سیمی نیز در نمونههای مورد بررسی حدود ۳۷۵ هزار تومان قیمت دارند؛ در حالی که قیمت نمونه مشابه در پنجم مرداد حدود ۲۹۵ هزار تومان اعلام شده بود. این اختلاف نشاندهنده رشد قابلتوجه هزینه برخی اقلام در فاصله زمانی کوتاه است.
در بخش مداد نیز اختلاف قیمت میان محصولات اقتصادی و برندهای خارجی چشمگیر است. برای مثال، بسته سهعددی مداد مشکی استدلر مدل نوریس حدود ۶۹۷ هزار تومان قیمت دارد.
مداد نوکی نیز بسته به برند و کیفیت، قیمتهای متفاوتی دارد. یک مدل اقتصادی مانند ZY-۵۲۰ حدود ۱۲۶ هزار تومان قیمتگذاری شده، در حالی که قیمت مداد نوکی زبرا M-۳۰۱ حدود ۴۳۵ هزار تومان و نمونه استدلر Triplus Micro حدود ۷۰۰ هزار تومان است.
در بخش مداد رنگی، نمونههای ۱۲رنگ متعارف بازار حدود ۳۵۰ تا ۴۲۰ هزار تومان قیمت دارند، اما مدلهای حرفهای و تعدادرنگ بالاتر با سرعت زیادی گرانتر میشوند؛ بهعنوان نمونه، قیمت یک مداد رنگی ۱۲۰رنگ حدود ۴ میلیون و ۸۸۰ هزار تومان اعلام شده است.
پاککن، تراش، خطکش و سایر لوازم پایه نیز هرکدام هزینه جداگانهای به سبد خرید اضافه میکنند. برای نمونه، یک پاککن فکتیس مدل PB۲۰ حدود ۱۰۵ هزار تومان و یک تراش مخزندار طرح سینامورول حدود ۲۳۰ هزار تومان قیمت دارد.
کولهپشتی و لوازم جانبی؛ بخش سنگین سبد خرید
هزینه آمادهسازی دانشآموز تنها به دفتر، مداد و خودکار محدود نمیشود. کولهپشتی با قیمت متوسط حدود ۴ میلیون تومان، جامدادی حدود ۵۰۰ هزار تومان، ماژیک حدود ۳۰۰ هزار تومان، هایلایتر حدود ۳۰۰ هزار تومان، خودکار رنگی حدود ۲۰۰ هزار تومان و رواننویس حدود ۱۵۰ هزار تومان، بخشی از هزینههای جانبی خانوادهها را تشکیل میدهند.
همچنین اقلامی مانند غلطگیر، چسب، قیچی، خطکش، ست گونیا و نقاله، پرگار، پوشه، کلربوک، کلاسور، کاغذهای یدک، لوازم نقاشی و کاردستی و کاغذ رنگی و مقوا نیز در مجموع میتوانند چند میلیون تومان به هزینه نهایی اضافه کنند.
با در نظر گرفتن این اقلام در کنار دفتر، مداد، خودکار، مداد نوکی، پاککن، تراش و مداد رنگی، هزینه تهیه یک سبد متوسط و غیرلوکس برای آغاز سال تحصیلی میتواند به حدود ۱۳ تا ۱۵ میلیون تومان برسد.
این رقم در صورت انتخاب محصولات برند، فانتزی یا کالاهای باکیفیتتر میتواند بهمراتب افزایش پیدا کند. تنها یک کولهپشتی یا مداد رنگی حرفهای ممکن است چند میلیون تومان به هزینه نهایی سبد خرید اضافه کند.
هزینههای مهمی که در این رقم محاسبه نشدهاند
نکته مهم این است که برآورد ۱۳ تا ۱۵ میلیون تومان تنها مربوط به نوشتافزار و بخشی از ملزومات مدرسه است. هزینههایی مانند لباس فرم، کفش، کتابهای درسی و کمکدرسی، قمقمه، کیف غذا، سرویس مدرسه، تغذیه، کلاسهای فوقبرنامه و سایر هزینههای آموزشی در این محاسبه لحاظ نشدهاند.
بنابراین هزینه واقعی بازگشت یک دانشآموز به مدرسه میتواند بهمراتب بیشتر از ۱۵ میلیون تومان باشد؛ موضوعی که فشار بیشتری بر بودجه خانوارها وارد میکند.
خانوادهها خرید خود را محدود کردهاند
افزایش قیمتها رفتار مصرفکنندگان را نیز تغییر داده است. بسیاری از خانوادهها دیگر مانند گذشته تمام اقلام مورد نیاز سال تحصیلی را در یک مرحله خریداری نمیکنند و ابتدا سراغ کالاهای ضروری مانند دفتر، مداد، خودکار، پاککن و تراش میروند.
کالاهای فانتزی، برندهای گرانقیمت و اقلام غیرضروری معمولاً در اولویتهای بعدی قرار میگیرند. در نتیجه، حتی اگر تعداد مشتریان با نزدیکشدن به مهر افزایش پیدا کند، ممکن است ارزش سبد خرید هر مشتری کاهش یافته و مصرفکنندگان به گزینههای ارزانتر روی بیاورند.
رئیس اتحادیه فروشندگان نوشتافزار و لوازم مهندسی تهران نیز تأکید دارد که کاهش قدرت خرید خانوادهها میتواند بر تأمین لوازم آموزشی دانشآموزان اثر بگذارد؛ مسئلهای که نشان میدهد گرانی نوشتافزار تنها یک موضوع صنفی نیست و با دسترسی دانشآموزان به امکانات آموزشی نیز ارتباط دارد.
تولید داخلی هم از گرانی مواد اولیه تأثیر میگیرد
بخش مهمی از کالاهای پایه نوشتافزار از جمله دفتر، مداد، پاککن و خودکار در داخل کشور تولید میشوند، اما تولیدکنندگان همچنان برای تأمین بخشی از مواد اولیه به واردات وابستهاند.
به همین دلیل، نوسانات ارزی و مشکلات ثبت سفارش میتواند حتی کالاهای تولید داخل را نیز تحت تأثیر قرار دهد. افزایش هزینه مواد اولیه، دستمزد و فرآیند تأمین میتواند قیمت تمامشده محصولات را بالا ببرد و در نهایت این افزایش هزینه به مصرفکننده منتقل شود.
آغاز طرح نظارت بر بازار نوشتافزار
همزمان با افزایش تقاضای احتمالی در آستانه بازگشایی مدارس، اتاق اصناف ایران از اجرای طرح ویژه نظارت بر بازار لوازمالتحریر و سایر ملزومات دانشآموزی از ۱۰ شهریور تا ۱۰ مهر خبر داده است.
این طرح با هدف کنترل بازار، شفافسازی قیمتها، نظارت بر سود واحدهای صنفی و مقابله با عرضه کالاهای قاچاق و تقلبی اجرا میشود. اجرای چنین طرحی میتواند در دوره افزایش تقاضا به کنترل قیمتها و کاهش تخلفات احتمالی کمک کند.
بازار نوشتافزار امسال در شرایطی به استقبال مهر میرود که از یک سو بازگشت آموزش حضوری میتواند موجب افزایش تقاضا شود و از سوی دیگر، کاهش قدرت خرید خانوارها، رشد هزینه تولید، نوسانات ارزی و مشکلات تأمین مواد اولیه همچنان چالشهای اصلی بازار هستند.
پرسش اصلی بازار در شهریور امسال تنها این نیست که خانوادهها برای خرید نوشتافزار به فروشگاهها مراجعه میکنند یا نه؛ بلکه این است که با توجه به قیمتها، چه میزان از نیاز واقعی خود را میتوانند تأمین کنند. حفظ تقاضای بازار در نهایت به قابلتحمل بودن قیمت کالاهای ضروری و استمرار فعالیت بدون اختلال زنجیره تولید و تأمین وابسته خواهد بود.
برای اطلاع از تازهترین اخبار اقتصادی و گزارشهای مرتبط با هزینههای خانوار، به خبرواژه مراجعه کنید.
