به گزارش خبرواژه، نگرانی از احتمال جنگ و دنبال‌کردن مداوم اخبار می‌تواند فضای روانی خانواده‌ها را تحت تأثیر قرار دهد؛ شرایطی که کودکان نیز از آن تأثیر می‌پذیرند. حتی اگر کودک معنای تحولات سیاسی و نظامی را به‌طور کامل درک نکند، تغییر رفتار والدین، گفت‌وگوهای نگران‌کننده و فضای پرتنش خانه را احساس می‌کند. کارشناسان بر اهمیت توجه به احساسات کودکان، محدودکردن مواجهه آن‌ها با اخبار اضطراب‌آور و تقویت حس امنیت در خانواده تأکید دارند.
کودک شاید خبر را نفهمد، اما اضطراب خانه را احساس می‌کند
برای تأثیرگذاشتن فضای بحرانی بر کودکان، لزوماً نیازی به وقوع حادثه در نزدیکی محل زندگی آن‌ها نیست. شایعه‌ها، خبرهای ضدونقیض، تحلیل‌های نگران‌کننده و پیگیری بی‌وقفه تحولات می‌توانند فضای خانه را تغییر دهند. کودک ممکن است جزئیات بحران‌های سیاسی و نظامی را نداند، اما متوجه نگرانی والدین و تغییر در رفتار روزمره آن‌ها می‌شود.
محمدمهدی سیدناصری، حقوقدان و پژوهشگر حقوق بین‌الملل کودکان، درباره تأثیر تنش‌های اجتماعی و منطقه‌ای بر کودکان توضیح داده است که آن‌ها پیش از درک کامل معنای بحران‌های سیاسی و نظامی، ممکن است آثار روانی آن را احساس کنند. به این ترتیب، فاصله جغرافیایی از مناطق درگیری لزوماً به معنای مصون‌بودن کودکان از اضطراب ناشی از بحران نیست.
از کابوس تا پرخاشگری؛ ترس کودکان همیشه با گریه همراه نیست
واکنش کودکان به اضطراب و احساس ناامنی یکسان نیست. برخی درباره اتفاقات احتمالی بارها سؤال می‌کنند و بعضی دیگر گوشه‌گیر می‌شوند، بیشتر به والدین وابستگی نشان می‌دهند یا در موقعیت‌های معمولی واکنش‌های شدیدتری دارند.
اختلال خواب، کابوس‌های شبانه، کاهش تمرکز، شب‌ادراری، ناخن‌جویدن و پرخاشگری نیز از جمله نشانه‌هایی هستند که ممکن است در شرایط ترس و اضطراب بروز کنند. والدین باید به تغییرات رفتاری فرزندان خود توجه داشته باشند و از نادیده‌گرفتن نگرانی‌های آن‌ها بپرهیزند.
البته مشاهده یک نشانه به‌تنهایی به معنای ابتلای کودک به اختلال روانی نیست. شدت و تداوم علائم و تأثیر آن‌ها بر خواب، بازی، ارتباط با دیگران و فعالیت‌های روزمره اهمیت بیشتری دارد. اگر اضطراب شدید یا ماندگار شود و زندگی عادی کودک را مختل کند، مراجعه به روان‌شناس کودک می‌تواند ضروری باشد.
چرا محدودکردن اخبار به‌تنهایی کافی نیست؟
کاهش مواجهه کودکان با اخبار خشونت‌آمیز و تصاویر نگران‌کننده اقدامی مهم برای محافظت از سلامت روان آن‌هاست. والدین می‌توانند اخبار را دور از حضور کودکان دنبال کنند و از گفت‌وگوهای هراس‌آلود در محیط خانه بپرهیزند.
با این حال، کودکان ممکن است خبرها را از دوستان، مدرسه، شبکه‌های اجتماعی یا صحبت‌های بزرگ‌ترها بشنوند. اگر هیچ توضیحی درباره موضوعات مطرح‌شده دریافت نکنند، احتمال دارد خلأ اطلاعاتی را با تصورهای ترسناک خود پر کنند. بنابراین، بهتر است والدین متناسب با سن کودک، واقعیت‌ها را با زبانی ساده و بدون پرداختن به جزئیات هراس‌آور توضیح دهند.
در چنین گفت‌وگوهایی، مهم است کودک فرصت پرسیدن سؤال داشته باشد و بتواند بدون ترس از سرزنش، نگرانی‌هایش را بیان کند. هدف این نیست که همه اتفاقات احتمالی برای او شرح داده شود، بلکه باید شرایطی فراهم شود که کودک احساس کند شنیده می‌شود و برای دریافت پاسخ می‌تواند به والدین خود اعتماد کند.
چگونه احساس امنیت کودک را تقویت کنیم؟
والدین نمی‌توانند درباره آینده تضمین بدهند یا تمام اتفاقات بیرونی را کنترل کنند، اما می‌توانند در محدوده توان خود، احساس همراهی و امنیت را در فرزندانشان تقویت کنند. شنیدن حرف‌های کودک، جدی‌گرفتن ترس‌های او و حفظ برنامه‌های معمول زندگی از جمله اقداماتی است که می‌تواند به کاهش فشار روانی کمک کند.
- احساسات کودک را جدی بگیرید: به‌جای گفتن جملاتی مانند «این چیزها مهم نیست» یا «دلیلی برای ترسیدن نداری»، به او نشان دهید که نگرانی‌اش را درک می‌کنید.
- برنامه روزانه را حفظ کنید: نظم در خواب، غذا، بازی و فعالیت‌های معمول می‌تواند به ایجاد حس ثبات و آرامش کمک کند.
- مواجهه با اخبار را کاهش دهید: از پخش مداوم اخبار نگران‌کننده و گفت‌وگوهای هراس‌آلود در حضور کودک خودداری کنید.
- پاسخ‌ها را متناسب با سن ارائه دهید: اطلاعات را ساده، روشن و بدون بیان جزئیات غیرضروری در اختیار کودک قرار دهید.
- در صورت تداوم اضطراب کمک بگیرید: اگر تغییرات رفتاری یا نشانه‌های اضطراب ادامه پیدا کرد و زندگی روزمره کودک را مختل ساخت، از متخصص روان‌شناسی کودک کمک بخواهید.
مهم‌ترین پیام برای کودک: تنها نیستی
در روزهایی که بزرگ‌ترها برای آگاهی از آینده به‌طور مداوم اخبار را دنبال می‌کنند، کودکان بیش از هر چیز به یک تکیه‌گاه قابل اعتماد نیاز دارند. خانواده شاید نتواند ابهام‌های بیرونی را از میان ببرد، اما می‌تواند مانع از آن شود که خانه نیز به فضایی سرشار از نگرانی و انتظار تبدیل شود.
اضطراب ناشی از جنگ ممکن است حتی پیش از وقوع درگیری، از طریق رفتار بزرگ‌ترها و فضای عمومی به زندگی روزمره کودکان راه پیدا کند. توجه به آنچه کودکان می‌شنوند، تصور می‌کنند و در سکوت با خود حمل می‌کنند، نخستین گام برای محافظت از سلامت روان آن‌هاست. شنیده‌شدن، دریافت توضیح متناسب با سن و اطمینان از حضور والدین می‌تواند به کودک کمک کند تا در شرایط نامطمئن احساس تنهایی نکند.
برای پیگیری تازه‌ترین اخبار اجتماعی، گزارش‌های خانواده و مطالب مرتبط با سلامت روان کودکان، به خبرواژه مراجعه کنید.
“`
