به نقل از خبرواژه، اختلال در مسیرهای واردات دارو و دشوار شدن دسترسی به مواد اولیه، نگرانیها درباره آینده تأمین دارو در ایران را افزایش داده است؛ با این حال، عضو هیأتمدیره انجمن داروسازان ایران میگوید کشور هنوز وارد مرحله بحران دارویی نشده، اما ادامه این شرایط میتواند زنجیره تأمین را با فشار جدی مواجه کند.
حدود ۵۰ درصد مواد اولیه دارویی در داخل کشور تولید میشود، اما بخش مهمی از پیشسازها، مواد اولیه و تجهیزات مورد نیاز صنعت داروسازی همچنان به واردات وابسته است. همین وابستگی باعث شده اختلال در مسیرهای تجاری و افزایش هزینه و زمان واردات، نگرانیهایی درباره استمرار تولید برخی داروها ایجاد کند.
هنوز بحران دارویی شکل نگرفته است
دکتر هادی احمدی، عضو هیأتمدیره انجمن داروسازان ایران در گفتگو با همشهری، با اشاره به شرایط ایجادشده پس از جنگ و اختلال در مسیرهای واردات، معتقد است: «هنوز در حوزه دارو به مرحله بحران نرسیدهایم، اما ادامه این وضعیت میتواند زنجیره تأمین دارو را تحت فشار بیشتری قرار دهد.»
به گفته احمدی، ذخایر استراتژیک سازمان غذا و دارو و موجودی دارو در داروخانههای کشور در شرایط فعلی امکان تداوم تأمین را فراهم کرده است. موجودی دارو در حدود ۱۸ هزار داروخانه کشور نیز بخشی از این ذخایر محسوب میشود.
او میگوید: «در بسیاری از داروخانهها هنوز برای چند ماه دارو وجود دارد. با این حال، این ذخایر نامحدود نیستند و در صورت ادامه اختلال در تأمین، بهتدریج کاهش پیدا میکنند.»
وابستگی صنعت دارو به مواد اولیه وارداتی
یکی از مهمترین نگرانیها در شرایط فعلی، تنها موجودی داروهای آماده مصرف نیست؛ بلکه تأمین موادی است که باید به کارخانههای داروسازی برسد تا فرآیند تولید دارو ادامه پیدا کند.
احمدی با اشاره به وابستگی صنعت دارویی کشور به واردات تأکید میکند: «درست است که حدود ۵۰ درصد مواد اولیه ما در داخل تولید میشود، اما بسیاری از مؤلفههای تولید دارو نیازمند واردات است.»
به گفته او «مواد اولیه، پیشسازهای دارویی و برخی تجهیزات و الزامات تولید همچنان از خارج تأمین میشوند و نمیتوان همه اجزای زنجیره تولید را ۱۰۰ درصد در داخل کشور تأمین کرد.»
او میگوید: «از آنجا که بخش عمده واردات ما از طریق مسیرهای دریایی انجام میشد و این مسیر مدتهاست بسته است و مشخص نیست چه زمانی باز خواهد شد، امیدواریم شرایط طوری پیش برود که دستکم مسیر واردات دارو و مواد اولیه آن باز شود. گرچه ما کشوری با حدود ۱۵ کشور همسایه هستیم، مراودات زیادی با آنها داریم و مسیرهای دیگری هم برای واردات وجود دارد و منحصر به مسیر دریایی نیستیم، اما موضوع این است که مسیرهای جایگزین هم هزینهبرند و هم زمانبر. این مساله درنهایت خود را در کارخانههای تولید دارو نشان میدهد؛ مواد اولیه دیرتر میرسند، تولید با تأخیر انجام میشود و درنتیجه ممکن است بعضی داروها با کاهش عرضه مواجه شوند.»
هشدار درباره ادامه اختلال در تأمین دارو
عضو هیأتمدیره انجمن داروسازان ایران درباره پیامدهای ادامه این وضعیت هشدار میدهد و میگوید: «اگر این روند ادامهدار شود، قطعاً در همه زمینهها از جمله دارو دچار مشکل خواهیم شد. البته هنوز ذخایر موجود و توان تولید داخلی اجازه نداده است کمبودها به یک بحران سراسری تبدیل شوند، اما تابآوری ما هم حدی دارد.»
کمبود بیشتر در داروهای قلبی و اعصاب و روان
در حال حاضر برخی گروههای دارویی بیش از سایر اقلام با مشکل کمبود مواجه هستند. احمدی در پاسخ به این سؤال که کدام داروها بیشتر در معرض کمبود قرار دارند، میگوید: «ما در زمینه بعضی داروهای حوزه اعصاب و روان و تعدادی از داروهای قلبی دچار کمبود هستیم. البته روند تأمین مواد اولیه از مسیرهای دیگر در حال انجام است و بخشی از تولیدات دوباره در حال از سر گرفته شدن است. هرچند تأخیر در رسیدنِ مواد اولیه همچنان مشکل اصلی است.»
احمدی همچنین تأکید میکند: «پشت مسائل موجود، بیمارانی قرار دارند که برای ادامه درمان به دسترسی منظم و بدون وقفه به دارو نیاز دارند.»
تأثیر اختلال واردات بر تجهیزات پزشکی
عضو هیأتمدیره انجمن داروسازان ایران با اشاره به تجربه جنگ ۱۲ روزه، از تأثیر محدودیتهای وارداتی بر بیماران نیز سخن گفته است.
وی میگوید: «در جنگ ۴۰ روزه و حتی بعد از آن، بعضی کشورهای همسایه مثل امارات در واردات بعضی مواد و داروها محدودیت گذاشتند و همین باعث شد که بیماران نیازمند تصویربرداری تحت تأثیر قرار گرفتند و در بعضی مراکز درمانی، دسترسی به مواد حاجب مورد نیاز سیتیاسکن و امآرآی با مشکل مواجه شد.»
انتقاد از محدودیت ورود دارو در شرایط جنگی
احمدی موانع ایجادشده برای ورود دارو و تجهیزات پزشکی در زمان جنگ را خلاف اصول بشردوستانه و مقررات بینالمللی میداند و بر ضرورت پیگیری این موضوع تأکید میکند: «طبق ماده ۲۳ کنوانسیون چهارم ژنو، عبور محمولههای دارویی و تجهیزات پزشکی مورد نیاز غیرنظامیان، حتی در شرایطی که کشور مقصد طرف دشمن باشد، باید تسهیل شود.»
به گفته احمدی، کشورهای اروپایی و آمریکا با کشورها برخوردهای دوگانه دارند. اگر چنین اتفاقی برای کشور اروپایی رخ دهد، همه پروپاگاندا راه میاندازند و دست به کار میشوند ولی برای کشوری مثل ایران صدای هیچکس در نمیآید. این برخلاف قوانین بینالمللی است.
با توجه به وابستگی بخشی از زنجیره تولید دارو به واردات، تداوم مسیرهای تأمین و تسریع در ورود مواد اولیه میتواند نقش مهمی در جلوگیری از تشدید کمبودها داشته باشد؛ بهویژه برای بیمارانی که به مصرف منظم داروهای قلبی و اعصاب و روان نیاز دارند.
برای اطلاع از تازهترین اخبار حوزه سلامت و وضعیت تأمین دارو، به خبرواژه مراجعه کنید.
