به گزارش خبرواژه، جراحان برای نخستین بار در جهان در جریان یک عمل جراحی مغز، از پشتیبانی لحظهای هوش مصنوعی استفاده کردند و موفق شدند تومور مغزی یک بیمار ۴۸ ساله را خارج کنند و در عین حال بینایی او را حفظ کنند.
ریس هیبرت، مردی ۴۸ ساله از بدفوردشر انگلستان، به دلیل وجود توموری در نزدیکی غده هیپوفیز تحت عمل جراحی قرار گرفت. این تومور بخشی از بینایی او را مختل کرده بود و انجام جراحی در چنین ناحیه حساسی از مغز، با خطر بالای آسیب به عصبهای بینایی و رگهای حیاتی همراه بود.
توموری در نزدیکی عصبهای بینایی
بهگزارش آیافالساینس، تومور هیبرت که در سال ۲۰۲۴ شناسایی شده بود، روی غده هیپوفیز قرار داشت؛ ساختاری کوچک در پایه مغز که در مجاورت رگهای خونی مهمی مانند سرخرگهای کاروتید و همچنین عصبهای بینایی قرار دارد.
این تومور غیرسرطانی با وارد کردن فشار به عصبهای بینایی، بخش قابل توجهی از دید محیطی هیبرت را از بین برده و زندگی روزمره او را بهشدت تحت تأثیر قرار داده بود؛ بهگونهای که حتی برای راه رفتن نیز به کمک نیاز داشت.
جراحی در این بخش فشرده و حساس مغز بسیار پرخطر است، زیرا کوچکترین تغییر در مسیر یا محل جراحی میتواند به عصبها یا رگهای حیاتی آسیب برساند و پیامدهایی مانند نابینایی دائمی یا سکته مغزی ایجاد کند.
هوش مصنوعی در لحظه به جراح بازخورد میداد
در روشهای معمول، جراحان پیش از عمل اسکنهای مغزی بیمار را بررسی میکنند تا ساختارهای حساس این ناحیه را شناسایی کرده و بهترین مسیر دسترسی به تومور را مشخص کنند. اما سامانه جدید، علاوه بر اطلاعات پیش از جراحی، تصاویر و ویدیوی زنده حین عمل را نیز تحلیل میکند.
هیبرت بهصورت داوطلبانه و در قالب یک کارآزمایی بالینی تحت این جراحی قرار گرفت. سامانه هوش مصنوعی با استفاده از صدها ویدیوی جراحی آموزش داده شده و برای شناسایی ساختارهای حیاتی، ابزارهای جراحی و نحوه تعامل ابزارها با بافت طراحی شده است.
این فناوری که در مؤسسه هاکس در کالج دانشگاهی لندن توسعه یافته، در طول جراحی ویدیوی زنده را تحلیل کرده و بازخورد لحظهای را در اختیار تیم جراحی قرار میدهد.
کنترل جراحی همچنان در دست پزشکان بود
با وجود استفاده از هوش مصنوعی، این عمل بهطور کامل توسط جراحان انسانی انجام و کنترل شد و سامانه هوش مصنوعی نقش پشتیبان و ارائهدهنده اطلاعات لحظهای را بر عهده داشت.
سوفیا بانو، دانشیار رباتیک و هوش مصنوعی کالج دانشگاهی لندن و سرپرست فنی سامانه، میگوید: «سامانه با یادگیری از صدها ویدئوی جراحی، با طیف گستردهای از نمونههای جراحی روبهرو شده؛ تجربهای که مواجهه با آن برای یک جراح ممکن است سالها طول بکشد. این سامانه طوری طراحی شده که بتواند آناتومی حیاتی، ابزارهای جراحی و تعامل با بافت را در زمان واقعی تشخیص دهد و در عملهای بسیار ظریف، از جراح پشتیبانی کند.»
موفقیت این جراحی میتواند گام مهمی در مسیر استفاده از هوش مصنوعی برای پشتیبانی از جراحان در عملهای پیچیده و حساس باشد؛ با این حال، ارزیابی ایمنی و اثربخشی این فناوری در تعداد بیشتری از بیماران برای مشخص شدن ظرفیت واقعی آن ضروری است.
برای پیگیری تازهترین اخبار پزشکی، فناوریهای نوین و کاربردهای هوش مصنوعی در حوزه سلامت، به خبرواژه مراجعه کنید.
