به گزارش خبرواژه، بررسی چند عنوان پرفروش حوزه کودک و نوجوان نشان میدهد انتخاب کتاب برای این گروه سنی تنها به داستان و سرگرمی محدود نیست و خانوادهها و کودکان در کنار قصه، به دنبال آثاری برای یادگیری، شناخت جهان و آشنایی با شخصیتهای الهامبخش هستند.
در میان کتابهای مورد توجه مخاطبان کودک و نوجوان در باغ کتاب تهران، آثاری مانند «قصههای خوب برای بچههای خوب» نوشته مهدی آذریزدی، «نخستین اطلس پرچم من» نوشته علی بشر دانش و «سردار موشکی» نوشته محمدعلی جابری و با تصویرگری سعید شمس دیده میشوند.
این سه عنوان از نظر موضوع، ساختار و زمان انتشار تفاوتهای زیادی دارند، اما وجه مشترک آنها تلاش برای پاسخگویی به بخشی از نیازهای شناختی، آموزشی و فرهنگی کودکان و نوجوانان است.
قصههایی که همچنان برای بچهها جذاباند
«قصههای خوب برای بچههای خوب» اثر مهدی آذریزدی یکی از ماندگارترین نمونههای بازآفرینی ادبیات کلاسیک برای کودکان و نوجوانان به شمار میرود. این مجموعه هشتجلدی، داستانهایی برگرفته از آثاری مانند کلیله و دمنه، مرزباننامه، سندبادنامه و قابوسنامه، مثنوی مولوی، قرآن، آثار شیخ عطار، گلستان و قصههای مربوط به چهارده معصوم را با زبانی سادهتر برای مخاطبان کودک و نوجوان روایت میکند.
اهمیت این مجموعه تنها به قدمت آن محدود نمیشود. آذریزدی بخشی از میراث داستانی و ادبی ایران را از قالب متون دشوار و کلاسیک خارج کرده و در قالب روایتهایی قابلفهم برای نسل کمسنتر ارائه کرده است. همین ویژگی موجب شده این مجموعه در میان چندین نسل از خوانندگان ماندگار باشد و همچنان در انتخاب خانوادهها قرار بگیرد.
این مجموعه علاوه بر انتشار گسترده در ایران، به زبانهایی از جمله اسپانیایی، ارمنی، چینی و روسی نیز ترجمه شده است. حضور مداوم آن در میان انتخابهای مخاطبان کودک و نوجوان نشان میدهد که نیاز به ادبیات ریشهدار و روایتهایی که میان کودک امروز و میراث ادبی گذشته ارتباط برقرار کنند، همچنان وجود دارد.
آشنایی با جهان از مسیر پرچم کشورها
در سوی دیگر، «نخستین اطلس پرچم من» قرار دارد؛ اثری از علی بشر دانش که توسط انتشارات قدیانی منتشر شده و مخاطبان را با پرچم کشورهای مختلف آشنا میکند.
پرچمها در این کتاب تنها مجموعهای از رنگها و نمادها نیستند، بلکه میتوانند دریچهای برای آشنایی کودکان با کشورها، فرهنگها، جغرافیا و تاریخ ملتهای مختلف باشند.
این نوع کتابها نشاندهنده علاقه بخشی از مخاطبان کودک به آثار مرجع و تصویری است؛ کتابهایی که لزوماً داستانی خطی را دنبال نمیکنند، اما به کودک امکان میدهند اطلاعات تازهای درباره جهان پیرامون خود به دست آورد.
از این منظر، کتاب کودک تنها ابزاری برای قصهگویی نیست و میتواند در شکلگیری کنجکاوی، افزایش شناخت جغرافیایی و گسترش اطلاعات عمومی کودک نیز نقش داشته باشد.
روایت قهرمانان برای نسل جدید
«سردار موشکی» نیز نمونهای متفاوت از کتابهای مورد توجه مخاطبان کودک و نوجوان است. این اثر از مجموعه «قهرمان من» و نوشته محمدعلی جابری است که با هدف روایت زندگی شهید امیرعلی حاجیزاده برای مخاطب نوجوان منتشر شده است.
این کتاب در قالب داستانهای کوتاه به بخشهایی از زندگی، فعالیتها و ویژگیهای شخصیتی این فرمانده میپردازد و در کنار زندگی او، به روند شکلگیری توان موشکی ایران نیز اشاره میکند.
یکی از ویژگیهای چنین آثاری، تلاش برای فاصله گرفتن از روایتهای صرفاً اطلاعاتی و ارائه زندگی شخصیتها در قالب داستان و خاطره است؛ روشی که میتواند ارتباط مخاطب نوجوان با موضوع را افزایش دهد.
در معرفی و گفتوگوهای مرتبط با این کتاب نیز بر این نکته تأکید شده که هدف اثر تنها ارائه تصویری نظامی از شخصیت شهید امیرعلی حاجیزاده نیست، بلکه تلاش شده وجوه مختلف شخصیتی او، از جمله روحیه تلاش، مسئولیتپذیری و تعامل با دیگران، برای مخاطب نوجوان روایت شود.
کتابخوانی؛ فراتر از خرید یک کتاب
کنار هم قرار گرفتن این سه عنوان، تصویری از تنوع دنیای کتاب کودک و نوجوان ارائه میکند؛ یک اثر از دل ادبیات کلاسیک میآید، دیگری مسیر شناخت جغرافیا و جهان را پیش روی کودک قرار میدهد و کتابی دیگر زندگی یک شخصیت معاصر را روایت میکند.
این تنوع، اهمیت دسترسی مخاطبان به موضوعات و قالبهای مختلف و فراهم بودن امکان انتخاب را بیشتر میکند. در مجموعهای مانند باغ کتاب تهران نیز حضور بخشهای مختلف کتاب کودک و نوجوان در کنار فضاهای فرهنگی و برنامههای مرتبط با خانواده، این امکان را فراهم میکند که مراجعه به کتاب تنها به خرید یک عنوان محدود نشود و به یک تجربه فرهنگی گستردهتر تبدیل شود.
برای خانوادهها، چنین فضایی فرصتی است تا کودکان و نوجوانان در میان موضوعات و قالبهای مختلف جستوجو کنند، کتابها را ببینند و متناسب با سن، علاقه و نیاز خود دست به انتخاب بزنند.
در نهایت، شاید وجه مشترک این سه کتاب در تفاوت آنها باشد؛ تفاوتی که نشان میدهد دنیای مطالعه کودکان و نوجوانان را نمیتوان به یک ژانر یا موضوع خاص محدود کرد. یک کودک ممکن است با قصهای قدیمی به ادبیات علاقهمند شود، دیگری از طریق یک اطلس تصویری به شناخت جهان برسد و نوجوانی دیگر با مطالعه زندگی یک شخصیت معاصر، به موضوعات تازهای علاقه پیدا کند.
کتاب در این میان فقط مقصد نیست؛ میتواند نقطه آغاز کنجکاوی و کشف باشد. فضاهای فرهنگی کتابمحور نیز با فراهم کردن امکان انتخاب و آشنایی با آثار متنوع، میتوانند نقش مهمی در شکلگیری عادت مطالعه و تجربه فرهنگی کودکان و نوجوانان داشته باشند.
برای مطالعه اخبار و گزارشهای بیشتر در حوزه کتاب و فرهنگ، به خبرواژه مراجعه کنید.
