در دنیای هنر، کمتر نامی به اندازه عباس کیارستمی با نگاهی متفاوت و تأثیرگذار گره خورده است؛ هنرمندی که اگرچه بیش از همه با سینما شناخته میشود، اما عکسهایش نیز جایگاهی ماندگار در هنرهای تجسمی جهان یافتهاند. به گزارش خبرواژه به نقل از ایسنا، بسیاری از منتقدان و مخاطبان هنر بر این باورند که شهرت عکسهای کیارستمی ریشه در نوع نگاه او به جهان دارد؛ نگاهی مینیمالیستی، تأملبرانگیز و آزاد از روایتهای مستقیم.
عباس کیارستمی بارها تأکید کرده بود که سینما و عکاسی برایش دو مسیر جداگانه اما همارزش هستند. او عکاسی را به دلیل سادگی، استقلال و بینیازی از امکانات پیچیده ترجیح میداد و معتقد بود این عکاسی است که بر سینمایش تأثیر گذاشته، نه برعکس. همین نگاه باعث شد ریشههای بصری و سادهگرایانه فیلمهای او را بتوان در تجربههای عکاسانهاش جستوجو کرد.
سی سال عکاسی و شکلگیری مجموعههای ماندگار
کیارستمی نزدیک به ۳۰ سال عکاسی کرد و حاصل این سالها، مجموعههایی متنوع و شاخص بود که در قالب دستههایی چون «سفید برفی»، «باران»، «راهها»، «مهتاب»، «درخت و کلاغ»، «دیوار» و «پنجره رو به حیات» شناخته میشوند. برخی از این مجموعهها هرگز در ایران به نمایش درنیامدند، اما در گالریها و بازارهای بینالمللی با استقبال گسترده روبهرو شدند.
سادگی ظاهری، عمق مفهومی
آنچه در عکسهای کیارستمی دیده میشود، در نگاه اول ساده و نزدیک به طبیعت است؛ اما این سادگی، لایههای پنهان و مفاهیم انتزاعی را در دل خود جای داده است. تصاویر او صرفاً ثبت مناظر طبیعی نیستند، بلکه مخاطب را به کشف معنا در عمق اثر دعوت میکنند. همین گشودگی معنا باعث میشود هر بیننده، خوانش شخصی خود را از تصویر داشته باشد.
«درخت و کلاغ»؛ نمونهای از نگاه مفهومی
در مجموعه «درخت و کلاغ»، تنههای عظیم درختان در کنار حضور کوچک و کمتأکید کلاغها قرار میگیرند. علیرضا سمیعآذر در کتاب «زایش مدرنیسم ایرانی» اشاره میکند که کیارستمی عمداً از برجستهسازی کلاغها با نور یا ترکیببندی کلاسیک پرهیز کرده تا معنا در سکوت تصویر شکل بگیرد.
«سفید برفی»؛ زیبایی در حذف
مجموعه «سفید برفی» نیز از مشهورترین آثار عکاسانه کیارستمی است. در این مجموعه، برف نه بهعنوان موضوع اصلی، بلکه بهعنوان بستری برای دیدهشدن عناصر دیگر مانند درختان و حصارها عمل میکند. بسیاری این مجموعه را کلاسیکتر میدانند، اما همچنان آن را نمونهای از نگاه شاعرانه کیارستمی تلقی میکنند.
موفقیت جهانی در بازار هنر
عکسهای عباس کیارستمی امروز جایگاهی تثبیتشده در بازارهای داخلی و بینالمللی هنر دارند. تاکنون ۱۳۷ اثر از او در حراجیهای معتبر عرضه شده که گرانترین آنها در سال ۱۳۸۷ با قیمت ۱۴۲ هزار دلار در حراج فیلیپس به فروش رسیده است؛ موفقیتی که نشان میدهد آثار او فراتر از مرزهای جغرافیایی و رسانهای، مخاطب جهانی پیدا کردهاند.
در نهایت، ماندگاری عکسهای کیارستمی نه به دلیل پیچیدگیهای فنی، بلکه به واسطه نگاهی متفاوت، احترام به ذهن مخاطب و دعوت او به اندیشیدن است؛ ویژگیای که باعث شده آثارش، همانند فیلمهایش، در تاریخ هنر معاصر جهان ماندگار شوند.
برای خواندن تحلیلهای بیشتر درباره هنر معاصر و هنرمندان ایرانی، همراه خبرواژه باشید.
