به گزارش خبرواژه؛ مستند «روایتی از الموت؛ از شکوه تا سقوط» ساخته پژمان مظاهریپور، همزمان با توجه بیشتر به جایگاه تاریخی قلعه الموت و در قالب یک برنامه فرهنگی به نمایش درمیآید؛ اثری که بخشی از تاریخ باستانشناسی این قلعه را با تمرکز بر فعالیتهای پژوهشی و کاوشهای انجامشده روایت میکند.
مؤسسه بینالمللی تمدنهای کهن و توسعه پایدار (آکسیو) با برگزاری این برنامه فرهنگی، مستند «الموت» را به نمایش میگذارد. این برنامه با عنوان «روایتی از الموت؛ از شکوه تا سقوط» روز دوشنبه ۲۹ امرداد از ساعت ۱۸ تا ۲۰ در تهران، خیابان قائممقام فراهانی، کوچه سام، پلاک ۷ برگزار خواهد شد.
روایت تصویری از پژوهشهای قلعه الموت
این مستند روایتی از تلاشها و فعالیتهای فاطمه چوبک در مسیر شناخت، پژوهش و معرفی قلعه الموت است و ابعاد مختلف این میراث تاریخی را مورد توجه قرار میدهد.
در این برنامه، فاطمه علیاصغر، روزنامهنگار و نویسنده کتاب «واقعهای ناتمام؛ روایتی از سقوط قلعه الموت» نیز حضور خواهد داشت و درباره پیشینه، تاریخ و سرگذشت قلعه الموت سخنرانی میکند.
این برنامه فرصتی برای تماشای روایت تصویری الموت و گفتوگو درباره تاریخ، پژوهشهای باستانشناختی و جایگاه این قلعه در میراث تاریخی و فرهنگی ایران خواهد بود.
مستند؛ روایتی ماندگار از میراث فرهنگی
پژمان مظاهریپور، مستندساز، در گفتوگو با خبرنگار میراثآریا با تأکید بر اهمیت سینمای مستند در ثبت و روایت رویدادهای میراثفرهنگی و باستانشناسی گفت: فیلم مستند «روایتی از الموت؛ از شکوه تا سقوط» روایتی خلاقانه از یک واقعه است که در قالب داستانی مستند، بخشی از تاریخ باستانشناسی قلعه الموت را برای مخاطبان روایت میکند.
او درباره نسبت سینمای مستند و میراثفرهنگی اظهار کرد: برای سینمای مستند تعریف ساده و مورد توافقی وجود ندارد و به همین دلیل برداشتها و نگاههای متفاوتی نسبت به این گونه سینمایی شکل گرفته است؛ با این حال، در حوزه میراثفرهنگی و بهویژه باستانشناسی باید توجه داشت که صرف ثبت یک تصویر، ساخت یک ویدئو یا انتشار یک محتوای تصویری خبری در فضای مجازی نمیتواند یک واقعه باستانشناختی را به شکلی ماندگار روایت کند.
مظاهریپور افزود: خبر تاریخ مصرف دارد و پس از انتشار، جای خود را به خبر بعدی میدهد؛ هرچند اخبار میتوانند به عنوان اسناد آرشیوی مورد استفاده قرار گیرند، اما نمیتوان همان رویکردی را که نسبت به خبر داریم در مواجهه با فیلم مستند نیز به کار گرفت.
این مستندساز با اشاره به ارزش ماندگار فیلمهای مستند بیان کرد: فیلم مستند تاریخ مصرف ندارد و میتواند یک واقعه را روایت و بخشی از تاریخ و باستانشناسی یک سرزمین را ثبت کند. از این منظر، فیلم مستند بستری فراهم میکند تا پژوهشگران، کارشناسان و باستانشناسان بتوانند یافتهها، تفسیرها و تحلیلهای خود را درباره یک محوطه، بنا، شیء یا رویداد تاریخی در اختیار مخاطبان قرار دهند.
او ادامه داد: اهمیت فیلم مستند در حوزه میراثفرهنگی تنها به ثبت تصاویر یک محوطه محدود نمیشود، بلکه این آثار میتوانند زمینهای برای شناخت عمیقتر یک واقعه و بازخوانی آن از سوی پژوهشگران و کارشناسان فراهم کنند.
الموت؛ فراتر از یک سازه نظامی
مظاهریپور درباره ویژگیهای قلعه الموت گفت: ما در الموت با یک سازه نظامی و دفاعی مواجه هستیم؛ چنین سازههایی در ایران، به دلیل گستردگی رشتهکوههای البرز و زاگرس، سابقهای طولانی دارند و نمونههای آن را از دوره اشکانی و ساسانی تا دوره اسلامی میتوان مشاهده کرد. اما الموت تنها یک بنای نظامی و معماری دفاعی نیست، بلکه مفهوم اسماعیلیه نیز در آن حضور دارد و با یک ایدئولوژی، تفکر مبارزاتی و نظام فکری مواجه هستیم که بر بخشی از تاریخ ایران تأثیر گذاشته است.
او افزود: از این منظر، الموت را میتوان دارای دو وجه دانست؛ نخست وجه ایدئولوژیک و فکری که در آنجا گسترش یافت و مدیریت و فرمانروایی کرد و دوم، نبوغی که در تعریف و سازماندهی مکانها و استقرارگاههایی وابسته به الموت برای حفظ، توسعه و گسترش این تفکر و ایدئولوژی به کار گرفته شد.
تلاش باستانشناسان برای شناخت الموت
این مستندساز با اشاره به تلاشهای باستانشناسان برای شناخت و معرفی الموت گفت: از گذشتههای دور مشخص بود که قلعه الموت اهمیت بسیاری دارد و گروه بزرگی از باستانشناسان در دورههای مختلف روی این محوطه کار کردهاند. حمیده چوبک سالهای زیادی برای این محوطه وقت و انرژی گذاشت، اما نباید تلاشهای حسن رضوانی، ذاتالله نیکزاد، فاطمه شیبانی و دیگر باستانشناسان را نیز نادیده گرفت که هر یک در شناخت و معرفی این قلعه مؤثر بودهاند. همچنین باید از تلاشهای سیمین لکپور در الموت یاد کرد که در این زمینه زحمات ارزشمندی کشیده است.
مستندی بر پایه کاوشهای سال ۱۳۹۰
مظاهریپور درباره روند تولید مستند «روایتی از الموت؛ از شکوه تا سقوط» توضیح داد: فیلمی که من ساختم به حفاریهای سال ۱۳۹۰ مربوط میشود. در پاییز سال ۱۳۹۰ فیلمبرداری آن را انجام دادم و در سال ۱۳۹۴ این اثر مونتاژ و پخش شد. این مستند در حد امکانات و تواناییهایی که در اختیار داشتم، کار باستانشناسان را تفسیر و روایت میکند و گزارشی از وضعیت و یافتههای آن مقطع ارائه میدهد و در عین حال تعریفی از الموت نیز به مخاطب ارائه میکند.
او ادامه داد: چون این اثر مستند است، ماندگار میشود. این فیلم که در سال ۱۳۹۴ ساخته شد، بارها از تلویزیون پخش و در برنامههای مختلف با حضور خانم چوبک نمایش داده شده است. همین ماندگاری یکی از تفاوتهای اساسی فیلم مستند با یک گزارش خبری است.
ضرورت تولید آثار جدید درباره الموت
این مستندساز با اشاره به ثبت جهانی قلعه الموت گفت: اکنون که الموت در مسیر ثبت جهانی قرار گرفته و اهمیت آن بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است، به مواد تصویری و تولید آثار مستند جدید درباره این قلعه نیاز داریم. شوربختانه در این زمینه سرمایهگذاری کافی انجام نشده و هنوز جای کار بسیار زیادی برای تولید یک فیلم مستند یا حتی یک اثر داستانی درباره الموت وجود دارد.
مظاهریپور با اشاره به تولید سریال «حشاشین» در مصر تصریح کرد: چندی پیش مصریها سریالی درباره این موضوع ساختند، اما نباید دیگران روایت خودشان را از نزاریان اسماعیلی ایران ارائه کنند و ما نیز باید بتوانیم درباره این بخش مهم از تاریخ کشورمان آثار سینمایی و مستند تولید کنیم و این کار را به بهترین شکل ممکن انجام دهیم.
او با بیان اینکه مستند ساختهشده درباره الموت همه ابعاد این محوطه را پوشش نمیدهد، گفت: خودم میدانم که در فیلمی که ساختم کاستیهایی وجود دارد و بسیاری از موضوعات ناگفته باقی مانده است. من در حد بضاعت، توانایی و امکاناتی که در اختیار داشتم این کار را انجام دادم و فکر میکنم این اثر میتواند مقدمهای برای یک سرمایهگذاری درست و مطمئن برای تولید آثار تصویری درباره یکی از ارزشمندترین میراثهای فرهنگی ایران باشد.
مظاهریپور در پایان تأکید کرد: الموت ظرفیت بسیار زیادی برای تولید آثار مستند و داستانی دارد و ضروری است این ظرفیت را به دست افراد و گروههایی سپرد که دانش و تجربه کافی در حوزه سینمای مستند و روایت میراثفرهنگی دارند تا بتوانند حق مطلب را درباره این اثر مهم تاریخی و فرهنگی ادا کنند.
برای پیگیری اخبار به خبرواژه مراجعه کنید.
