پژوهشگران دانشگاه ایالتی اورگن از توسعه یک روش درمانی آزمایشی برای مقابله با گلیوبلاستوما، تهاجمیترین نوع سرطان مغز، خبر دادهاند. در آزمایشهای انجامشده روی موشها، این روش توانست با عبور از سد خونی-مغزی و رساندن مواد ژنتیکی به سلولهای سرطانی، زمان بقای متوسط را ۵۰ درصد افزایش داده و اندازه تومورها را بدون ایجاد آسیب قابلتوجه به سایر اندامها کاهش دهد.
به گزارش خبرواژه به نقل از دانشگاه ایالتی اورگن، این پژوهش به سرپرستی «اوله تاراتولا»، «اولنا تاراتولا» و «یون تائه گو» در دانشکده داروسازی این دانشگاه انجام شده و بر رفع دو چالش اصلی درمان گلیوبلاستوما تمرکز دارد؛ عبور دارو از سد خونی-مغزی و هدف قرار دادن سلولهای سرطانی بدون آسیب به بافتهای سالم.
نانوذرات پوشیده از مانوز چگونه به مغز میرسند؟
در این مطالعه، محققان از نانوذرات لیپیدی حاوی RNA پیامرسان (mRNA) استفاده کردند که با لایهای از قند «مانوز» پوشانده شده بودند. این پوشش به نانوذرات کمک میکند از مسیر ناقل پروتئینی GLUT1 که بهطور طبیعی گلوکز را به مغز منتقل میکند، از سد خونی-مغزی عبور کرده و در بافت تومور تجمع یابند.
نتایج منتشرشده در مجله Journal of Controlled Release نشان میدهد این روش توانسته است زمان بقای متوسط موشهای مبتلا به گلیوبلاستوما را حدود ۵۰ درصد افزایش دهد.
اوله تاراتولا گفت: «غلظت گلوکز در خون بالاست و نانوذرات برای جلب توجه ناقل GLUT1 با آن رقابت میکنند. نوآوری اصلی ما ایجاد پوشش متراکمتری از مانوز روی سطح نانوذرات بود که با اتصال شیمیایی مانوز به کلسترول، میزان پوشش سطحی را شش برابر افزایش داد.»
بازگرداندن عملکرد یک پروتئین سرکوبکننده تومور
این نانوذرات حامل RNA پیامرسانی بودند که سلولها را به تولید پروتئین PTEN وادار میکند؛ پروتئینی که نقش مهمی در مهار رشد کنترلنشده سلولهای سرطانی دارد و در بسیاری از موارد گلیوبلاستوما غیرفعال یا حذف شده است.
برای جلوگیری از تخریب mRNA پیش از رسیدن به سلولهای هدف، پژوهشگران از مشتق کلسترول با بار مثبت استفاده کردند تا مواد ژنتیکی بهطور ایمن درون نانوذرات باقی بمانند.
اولنا تاراتولا گفت: «سلولهای گلیوبلاستوما تقریباً سه برابر بیشتر از بافت طبیعی مغز پروتئین GLUT1 را بیان میکنند؛ به همین دلیل نانوذرات پس از عبور از سد خونی-مغزی بیشتر در بافت تومور تجمع پیدا میکنند. همچنین بازگرداندن بیان PTEN موجب کنترل دوباره رشد سلولهای سرطانی شد و در طول درمان، کوچک شدن تومورها بدون مشاهده سمیت قابل اندازهگیری در سایر اندامها رخ داد.»
گلیوبلاستوما؛ یکی از مرگبارترین سرطانها
گلیوبلاستوما تهاجمیترین نوع سرطان مغز به شمار میرود و درمان آن به دلیل رشد سریع و دشواری عبور داروها از سد خونی-مغزی همواره با چالشهای جدی همراه بوده است. بر اساس آمار، کمتر از ۳۰ درصد بیماران دو سال پس از تشخیص زنده میمانند و بیش از ۹۵ درصد مبتلایان ظرف پنج سال جان خود را از دست میدهند.
پژوهشگران تأکید میکنند که این نتایج در مرحله پیشبالینی و روی مدلهای حیوانی به دست آمده است و برای ارزیابی ایمنی و اثربخشی این روش در انسان، انجام مطالعات و کارآزماییهای بالینی ضروری خواهد بود.
برای اطلاع از تازهترین دستاوردهای پزشکی، درمانهای نوین سرطان و اخبار سلامت، خبرواژه را دنبال کنید.
