با آغاز فصل سرما، احتمال افزایش عفونت‌های تنفسی بیشتر می‌شود؛ بیماری‌هایی که در بسیاری از موارد خفیف و خودمحدودشونده هستند، اما در کودکان خردسال، شیرخواران و افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای می‌توانند جدی‌تر شوند. متخصصان بر ضرورت شناخت علائم هشدار، پرهیز از مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک و رعایت راهکارهای ساده پیشگیری تأکید دارند.
به گزارش خبرواژه، دکتر معصومه قاسم‌پور علمداری، استادیار بیماری‌های ریه دانشگاه علوم‌پزشکی تهران و فوق‌تخصص ریه کودکان، با اشاره به افزایش معمول عفونت‌های تنفسی در فصل سرد سال گفت ویروس‌هایی مانند آنفلوآنزا و رینوویروس‌ها، از عوامل شایع بیماری‌های تنفسی در این دوره هستند.
هر سرفه‌ای نشانه عفونت شدید ریوی نیست
به گفته قاسم‌پور علمداری، بیشتر عفونت‌های تنفسی کودکان خوش‌خیم و خودمحدودشونده‌اند و بروز علائمی مانند گرفتگی بینی، سرفه و گلودرد لزوماً به معنای ابتلا به عفونت شدید ریوی نیست. بنابراین، خانواده‌ها باید ضمن حفظ آرامش، وضعیت عمومی کودک و روند علائم را زیر نظر داشته باشند.
چرا مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک خطرناک است؟
این متخصص ریه کودکان با تأکید بر ضرورت پرهیز از مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک توضیح داد که همه عفونت‌ها به این داروها نیاز ندارند. بسیاری از عفونت‌های تنفسی منشأ ویروسی دارند و مصرف آنتی‌بیوتیک بدون تجویز پزشک، نه‌تنها لزوماً به بهبود بیماری کمک نمی‌کند، بلکه می‌تواند احتمال بروز عوارض دارویی را افزایش دهد.
اصرار بر دریافت آنتی‌بیوتیک برای هر سرفه یا سرماخوردگی نیز رویکرد درستی نیست؛ تشخیص نیاز به دارو باید بر اساس ارزیابی پزشک انجام شود.
کدام کودکان به مراقبت بیشتری نیاز دارند؟
در فصل سرد، حضور بیشتر افراد در محیط‌های بسته و افزایش تماس‌های نزدیک در مدارس و مهدکودک‌ها می‌تواند انتقال ویروس‌های تنفسی را آسان‌تر کند. کودکان، به‌ویژه شیرخواران کمتر از سه ماه، کودکان مبتلا به بیماری‌های ریوی و افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای، به مراقبت بیشتری نیاز دارند؛ زیرا احتمال شدیدتر شدن عفونت در این گروه‌ها وجود دارد.
علائم هشدار تنفسی در کودکان را جدی بگیرید
قاسم‌پور علمداری با اشاره به نشانه‌هایی که نیازمند توجه فوری هستند، گفت شدت آبریزش بینی یا تب به‌تنهایی مهم‌ترین معیار ارزیابی وضعیت کودک نیست؛ بلکه نحوه تنفس و تغییر در حال عمومی او اهمیت زیادی دارد.
از جمله علائم هشدار می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- تنفس غیرطبیعی یا دشوار؛
- فرورفتگی قفسه سینه هنگام نفس کشیدن؛
- تغییر رنگ لب‌ها یا کبودی آن‌ها؛
- خواب‌آلودگی غیرمعمول یا تغییر محسوس در حال عمومی؛
- ناتوانی در خوردن غذا یا نوشیدن مایعات کافی.
در صورت مشاهده اختلال تنفس، کبودی لب‌ها، تغییر سطح هوشیاری یا ناتوانی کودک در خوردن و نوشیدن، باید فوراً از خدمات پزشکی کمک گرفت. در مورد شیرخواران کم‌سن و کودکان دارای بیماری زمینه‌ای نیز آستانه مراجعه به پزشک باید پایین‌تر باشد.
وضعیت واکسن آنفلوآنزا و روند بیماری‌های تنفسی
این متخصص با اشاره به محدودیت دسترسی به واکسن آنفلوآنزا اظهار کرد که در شرایط کنونی با کمبودهایی در حوزه دارو و واکسن روبه‌رو هستیم و واکسن‌های روسی و چینی نیز در کشور توزیع شده‌اند. انتخاب و تزریق واکسن باید با توجه به شرایط فرد و نظر پزشک انجام شود.
او همچنین گفت بر اساس داده‌های پایش عفونت‌های تنفسی منتهی به سوم مهر، نسبت نمونه‌های مثبت کوویدـ۱۹ به ۱۷.۴ درصد رسیده و میزان مراجعات سرپایی مرتبط با عفونت‌های تنفسی از ۶ به ۸ درصد افزایش یافته است. به گفته او، برای اظهارنظر درباره شکل‌گیری موج آنفلوآنزا به دست‌کم یک تا دو هفته داده و پایش بیشتر نیاز است.
راهکارهای ساده برای پیشگیری از عفونت‌های تنفسی
رعایت چند اقدام ساده می‌تواند به کاهش احتمال انتقال ویروس‌ها کمک کند. شست‌وشوی مرتب دست‌ها، تهویه مناسب فضاهای بسته و توجه به شرایط بهداشتی مدارس و مهدکودک‌ها از جمله این اقدامات است. باز کردن پنجره‌ها برای چند دقیقه و تازه شدن هوای محیط نیز می‌تواند در کاهش انتقال عوامل بیماری‌زا مؤثر باشد.
همچنین توصیه می‌شود کودکان تا حد امکان از تماس نزدیک با افراد بیمار دور بمانند. کودک دارای علائم عفونت تنفسی بهتر است در خانه استراحت کند و تا زمان بهبود برای حضور دوباره در مدرسه یا مهدکودک عجله نداشته باشد؛ اقدامی که هم به روند بهبودی کمک می‌کند و هم احتمال انتقال بیماری به دیگران را کاهش می‌دهد.
قاسم‌پور علمداری با تأکید بر افزایش عفونت‌های تنفسی در آستانه فصل سرما، همکاری خانواده‌ها در رعایت توصیه‌های پیشگیرانه را به‌ویژه برای محافظت از کودکان ضروری دانست.
برای پیگیری تازه‌ترین خبرها و گزارش‌های حوزه سلامت، به خبرواژه مراجعه کنید.
“`
