به گزارش خبرواژه، تأخیر در مراجعه بیماران و پایین بودن سطح آگاهی عمومی درباره علائم هشداردهنده سرطان، به یکی از عوامل مهم افزایش مرگومیر ناشی از این بیماری در کشور تبدیل شده است. متخصصان معتقدند توسعه برنامههای غربالگری و تشخیص زودهنگام میتواند نقش مؤثری در کاهش پیامدهای سرطان و افزایش شانس درمان بیماران داشته باشد.
مهدیه دیانی، رئیس مرکز تخصصی رادیوتراپی و آنکولوژی رضا(ع) مشهد، با اشاره به الگوی متفاوت شیوع سرطان میان زنان و مردان در ایران اظهار کرد: براساس آخرین ارزیابیهای سال ۲۰۲۴، شایعترین سرطان در مردان، سرطان پروستات و در زنان، سرطان پستان است. همچنین سرطان ریه در مردان و سرطان پستان در زنان، بیشترین میزان مرگومیر ناشی از سرطان را به خود اختصاص دادهاند.
سرطان پستان؛ مهمترین عامل مرگ ناشی از سرطان در زنان
وی افزود: حدود ۲۵ درصد سرطانهای زنان مربوط به سرطان پستان است و به همین دلیل، بیشترین میزان مرگومیر ناشی از سرطان نیز در این گروه مشاهده میشود. متأسفانه در کشور ما، به دلیل آگاهی ناکافی و مراجعه دیرهنگام بیماران، با وجود اینکه میزان بروز سرطان پستان نسبت به بسیاری از کشورهای پیشرفته پایینتر است، اما مرگومیر ناشی از آن بیشتر گزارش میشود.
این وضعیت در بسیاری از کشورهای آسیایی و آفریقایی نیز مشاهده میشود و مهمترین دلایل آن، تأخیر در مراجعه، ضعف آموزش عمومی و گاهی پیگیری ناکافی روند درمان است.
نقش حیاتی غربالگری در کاهش مرگومیر سرطان
رئیس مرکز تخصصی رادیوتراپی و آنکولوژی رضا(ع) مشهد با تأکید بر اهمیت تشخیص زودهنگام سرطان گفت: اگر مردم اطلاعات کافی درباره سرطانهای قابل پیشگیری و علائم هشداردهنده داشته باشند، با مشاهده کوچکترین نشانهها سریعتر به مراکز درمانی مراجعه میکنند.
وی ادامه داد: تشخیص زودهنگام باعث میشود درمان در مراحل ابتدایی آغاز شود، طول دوره درمان کاهش یابد، احتمال درمان قطعی افزایش پیدا کند و بیمار سریعتر به زندگی عادی بازگردد.
به گفته این متخصص، همه سرطانها قابلیت غربالگری ندارند، زیرا یک روش غربالگری باید ارزان، در دسترس، دقیق و دارای حساسیت مناسب باشد. در حال حاضر غربالگری استاندارد برای سرطانهایی مانند پستان، دهانه رحم، روده بزرگ (کولورکتال) و در برخی گروهها سرطان پروستات توصیه میشود.
زمان مناسب آغاز غربالگری سرطانها
دیانی درباره زمان شروع غربالگری توضیح داد: در زنان با خطر معمول، انجام ماموگرافی از ۴۰ سالگی توصیه میشود و با توجه به شرایط فرد، هر یک تا دو سال یکبار تکرار خواهد شد. همچنین در صورت نیاز، سونوگرافی یا MRI با نظر پزشک انجام میشود.
وی افزود: استاندارد غربالگری سرطان روده بزرگ، کولونوسکوپی است که معمولاً از ۴۵ سالگی آغاز میشود و در صورت طبیعی بودن نتیجه، هر ۱۰ سال یکبار تکرار خواهد شد. برای افرادی که امکان انجام کولونوسکوپی ندارند نیز آزمایش فیت سالانه میتواند مورد استفاده قرار گیرد.
این متخصص رادیوانکولوژی درباره سرطان دهانه رحم نیز گفت: این سرطان علاوه بر قابلیت غربالگری، قابلیت پیشگیری نیز دارد. انجام تست پاپاسمیر از زمان شروع فعالیت جنسی توصیه میشود و در صورت انجام همزمان تست HPV و طبیعی بودن نتایج، تکرار آزمایش هر پنج سال یکبار کافی است.
پیامدهای خطرناک تشخیص دیرهنگام سرطان
دیانی با اشاره به آثار تشخیص دیرهنگام سرطان گفت: اگر افراد نسبت به علائم هشداردهنده آگاهی نداشته باشند، بیماری ممکن است در مراحل پیشرفته تشخیص داده شود. در چنین شرایطی درمان طولانیتر و پیچیدهتر خواهد بود، احتمال درمان قطعی کاهش مییابد، هزینههای درمان به شدت افزایش پیدا میکند و کیفیت زندگی بیمار نیز تحت تأثیر قرار میگیرد.
وی افزود: در مراحل اولیه، گاهی تنها با یک جراحی ساده یا درمان محدود میتوان بیماری را کنترل کرد، اما در مراحل پیشرفته بیمار ممکن است به درمانهای طولانیمدت، شیمیدرمانی، رادیوتراپی یا داروهای گرانقیمت نیاز داشته باشد.
فناوریهای نوین و سبک زندگی سالم در مقابله با سرطان
این متخصص رادیوانکولوژی با اشاره به نقش فناوریهای جدید در درمان سرطان تصریح کرد: هوش مصنوعی در حال حاضر بیشتر در حوزه تشخیص، بهویژه تصویربرداری پزشکی و پاتولوژی، به تشخیص دقیقتر ضایعات کمک میکند. همچنین تجهیزات رادیوتراپی پیشرفت قابل توجهی داشتهاند و امکان درمان دقیقتر با عوارض کمتر را فراهم کردهاند.
وی سبک زندگی سالم را یکی از عوامل مهم کاهش خطر ابتلا به سرطان دانست و بیان کرد: رژیم غذایی مناسب، مصرف کافی میوه و سبزیجات، کاهش مصرف غذاهای پرچرب و فستفود، حفظ وزن مناسب و فعالیت بدنی منظم میتواند خطر ابتلا به بسیاری از سرطانها را کاهش دهد.
ضرورت گسترش مراکز تشخیص زودهنگام سرطان
دیانی درباره وضعیت آگاهی جامعه نسبت به سرطان اظهار کرد: خوشبختانه در سالهای اخیر سطح آگاهی عمومی نسبت به گذشته افزایش یافته و بیماران بیشتری در مراحل اولیه بیماری مراجعه میکنند، هرچند هنوز تا رسیدن به شرایط مطلوب فاصله داریم.
وی با اشاره به اهمیت ایجاد مراکز تخصصی تشخیص زودهنگام سرطان افزود: غربالگری و آگاهیبخشی باید همه جمعیت را پوشش دهد و به چند مرکز محدود نشود. ایجاد مراکز متعدد و مرتبط با یکدیگر، امکان پایش منظم افراد را فراهم میکند و نقش مهمی در تشخیص زودهنگام سرطان دارد.
این متخصص رادیوانکولوژی خاطرنشان کرد: بزرگترین مانع در مسیر تشخیص زودهنگام، ترس از شنیدن نام سرطان است. در حالی که امروزه با پیشرفتهای پزشکی، بسیاری از سرطانها اگر در مراحل اولیه تشخیص داده شوند، کاملاً قابل درمان هستند و بیمار میتواند به زندگی طبیعی خود بازگردد.
برای دریافت تازهترین اخبار حوزه سلامت و پزشکی، به خبرواژه مراجعه کنید.
