به گزارش خبرواژه، تازهترین برآوردها از وضعیت یوزپلنگ آسیایی در ایران نشان میدهد تا پایان سال ۱۴۰۴ تنها ۲۷ قلاده یوز در طبیعت شناسایی شدهاند؛ آماری که نگرانیها درباره آینده این گونه در معرض انقراض را افزایش داده است. مدیر پروژه حفاظت از یوز آسیایی با اشاره به ضعف در پایش جمعیت و کمبود تجهیزات و نیرو، وضعیت کنونی حفاظت از این گونه را «حفاظت با چشمان بسته» توصیف میکند.
تنها ۲۷ یوزپلنگ در طبیعت شناسایی شده است
باقر نظامی همزمان با روز ملی یوزپلنگ آسیایی در گفتوگو با ایسنا افزود: در شرایطی که پایش جمعیت یوز به شکل سیستماتیک انجام نمیشود و بخش قابل توجهی از اطلاعات موجود از تصاویر محدود دوربینها و مشاهدات اتفاقی به دست میآید، شناسایی دقیق وضعیت این گونه و عوامل تهدیدکننده آن نیز با دشواری همراه است.
به گفته وی، بسیاری از زیستگاههای یوز وسعت زیادی دارند، اما تعداد نیروهای حفاظتی در آنها متناسب با این وسعت نیست؛ مسئلهای که روند حفاظت و شناسایی دقیق جمعیت این گونه را دشوار کرده است.
وی با اشاره به آخرین برآوردهای جمعیت یوزپلنگ آسیایی در کشور به ایسنا گفت: تا پایان سال ۱۴۰۴، جمعیت یوزهای شناساییشده کشور ۲۷ قلاده برآورد شده است که هفت قلاده نر، ۶ قلاده ماده و پنج قلاده توله هستند و جنسیت تعدادی از یوزها نیز همچنان ناشناخته است.
نظامی افزود: علاوه بر یوزهای شناساییشده در طبیعت، حدود ۶ یوز نیز در سایت تکثیر در اسارت نگهداری میشوند که مدیریت این سایت به صورت مستقیم از سوی معاونت محیطزیست طبیعی انجام میشود.
پایش یوزها همچنان سیستماتیک نیست
نظامی با اشاره به چالشهای پایش یوزپلنگ در کشور گفت: متأسفانه پایش جمعیت یوزها هنوز به شکل سیستماتیک انجام نمیشود و بخش قابل توجهی از اطلاعات ما از تصاویر ثبتشده توسط تعداد محدودی دوربین، گزارشهای مردم محلی و مشاهدات اتفاقی به دست میآید.
به همین دلیل، آماری که ارائه میکنیم ممکن است با اختلاف و خطا همراه باشد اما در حال حاضر حداقل اطلاعات موجود و قابل اتکا برای ارائه به مردم، علاقهمندان و رسانههاست.
وی این وضعیت را «حفاظت با چشمان بسته» توصیف کرد و گفت: یکی از دلایل این وضعیت، شرایط خاص کشور، محدودیتهای ناشی از شرایط جنگی و همچنین تحریمهاست که ورود تجهیزات مورد نیاز پایش را با مشکل مواجه کرده است.
کمبود تجهیزات پایش
مدیر پروژه حفاظت از یوز آسیایی ادامه داد: بیشتر تجهیزات مورد نیاز پایش، از جمله دوربینهای تلهای تولید خارج از کشور هستند و در داخل تولید انبوه نمیشوند البته این تجهیزات فناوری پیچیده و عجیبی ندارند اما برای تولید داخلی باید بازار و مصرف انبوه وجود داشته باشد تا از نظر اقتصادی برای کارخانهها صرفه داشته باشد.
جاده عباسآباد – میامی؛ یکی از تهدیدهای جدی
نظامی تأکید کرد که برای بقای یوزپلنگ آسیایی باید عوامل مرگومیر این حیوان کنترل شود. به گفته او، ایمنسازی و فنسکشی جاده پرخطر عباسآباد – میامی و همچنین یافتن راهکاری برای مدیریت حضور دامداران و دام در زیستگاههای یوز، از اقدامات ضروری برای حفاظت از این گونه است.
وی در پایان گفت: در کل حفاظت از یوز نیازمند همکاری دستگاههایی مانند وزارت راه و شهرسازی، جهاد کشاورزی، سازمان منابع طبیعی و امور عشایری است. به عنوان نمونه هنوز فنسکشی جاده عباسآباد – میامی که به عنوان جاده مرگ یوزپلنگ شناخته میشود از سوی وزارت راه بهطور کامل انجام نشده است.
جابهجایی یوزها میان توران و میاندشت
مدیر پروژه حفاظت از یوز آسیایی درباره جابهجایی یوزها میان زیستگاههای توران و میاندشت اظهار کرد: ما این زیستگاهها را بهصورت جمعیتهای مجزا در نظر نمیگیریم چراکه یوزها در فاصله زمانی کوتاهی میتوانند میان این مناطق جابهجا شوند.
برای نمونه، هلیا و سه تولهاش حدود ۴۰ روز پیش در توران مشاهده اما حدود ۲۰ روز بعد در میاندشت دیده شدند؛ موضوعی که نشان میدهد این دو زیستگاه را نمیتوان بهطور کامل به عنوان جمعیتهای جدا از هم در نظر گرفت.
کمبود محیطبان در زیستگاههای وسیع
نظامی با اشاره به اقدامات انجامشده برای تقویت حفاظت از زیستگاههای یوز گفت: تمرکز نیروهای سازمان محیطزیست در سالهای گذشته به اندازه کافی روی زیستگاههای کویری و بیابانی یوز نبوده است.
وی افزود: این زیستگاهها بسیار وسیع هستند و به تنهایی چندین برابر برخی زیستگاههای دیگر کشور وسعت دارند، در حالی که تعداد محیطبانان در این مناطق بسیار کم است.
بهکارگیری ۲۸ نیروی محلی برای حفاظت
وی درباره اقدامات انجامشده برای جلب مشارکت محلی اظهار کرد: امسال برای افزایش مشارکت جوامع محلی در حفاظت، بودجهای برای استانهای سمنان، خراسان شمالی، خراسان رضوی و خراسان جنوبی اختصاص دادیم و ۲۸ نیروی جوان محلی برای حفاظت از این مناطق بهکارگیری شدند که ۱۲ نفر از آنها در استان سمنان و ۱۶ نفر در سه استان دیگر مشغول فعالیت هستند.
مشکل اصلی یوز؛ مرگومیر کنترلنشده
نظامی درباره آینده حفاظت از یوز گفت: نمیدانم چقدر میتوانیم در این زمینه موفق باشیم، اما ما با «امید» این شغل را و چالشهای حفاظت از این عرصه وسیع را نیز پذیرفتهایم.
وی تأکید کرد: مشکل اصلی یوز صرفاً پایین بودن زادآوری نیست. مسئله مهم این است که نتوانستهایم مرگومیر این حیوان را کنترل کنیم. بخش قابل توجهی از عوامل مرگومیر یوزها نیز خارج از اختیار مستقیم سازمان حفاظت محیطزیست است و به همکاری سایر دستگاهها نیاز دارد.
نظامی با اشاره به وضعیت دام در زیستگاههای یوز افزود: برای نمونه مراتع در توران از دام سبک خالی شده و مستثنیات نیز خریداری شده است اما دام سنگین و شتر وارد منطقه شدهاند و شرایط در برخی نقاط حتی بدتر شده است.
برای دنبال کردن تازهترین اخبار محیطزیست و حیاتوحش به خبرواژه مراجعه کنید.
