به گزارش خبرواژه، بیمه بیکاری یکی از مهمترین ابزارهای حمایت از کارگران در دوران بحران است، اما در عمل بسیاری از کارگران پس از از دست دادن شغل خود با موانعی مانند اختلاف با کارفرما، نقص در سابقه بیمه، مشکلات ثبت قرارداد و طولانی شدن روند رسیدگی مواجه میشوند. از سوی دیگر، کارفرمایان نیز از رکود اقتصادی، افزایش هزینههای تولید و دشواری حفظ اشتغال سخن میگویند؛ موضوعی که اختلاف میان دو طرف را پیچیدهتر کرده است.
کارگر و کارفرما؛ دو روایت از یک بحران
کارگرانی که شغل خود را از دست دادهاند، معتقدند حتی در دوران اشتغال نیز درآمد آنها با هزینههای زندگی همخوانی نداشت و اکنون نیز دریافت مقرری بیمه بیکاری با تأخیر یا مشکلات اداری همراه شده است. در مقابل، بسیاری از کارفرمایان میگویند کاهش فروش، افزایش هزینههای تولید، مشکلات نقدینگی و پیامدهای جنگ، ادامه فعالیت اقتصادی و حفظ نیروی کار را دشوار کرده است.
بر اساس مصوبات مزدی سال ۱۴۰۵، حداقل دستمزد روزانه کارگران ۵۵۴ هزار و ۱۸۵ تومان تعیین شده که معادل حدود ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار تومان در ماه است. با این حال، سبد معیشت خانوار کارگری حدود ۴۲ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان برآورد شده و این اختلاف، همچنان یکی از مهمترین چالشهای معیشتی کارگران محسوب میشود.
از سوی دیگر، کارفرمایان علاوه بر پرداخت حقوق، موظف به پرداخت سهم بیمه تأمین اجتماعی و بیمه بیکاری نیز هستند؛ هزینهای که در کنار سایر تعهدات، فشار مالی قابل توجهی بر بنگاههای کوچک و متوسط وارد میکند.
جنگ؛ تشدیدکننده مشکلات بازار کار
به نقل از خبرواژه، پیامدهای جنگ موجب تشدید مشکلات پیشین بازار کار شده است. قراردادهای کوتاهمدت، قراردادهای سفیدامضا، معوقات مزدی و نقص در ثبت سوابق بیمه، پیش از این نیز وجود داشت، اما کاهش فعالیت بسیاری از واحدهای تولیدی و خدماتی، روند تعدیل نیرو و درخواست بیمه بیکاری را افزایش داده است.
بر اساس آمارهای رسمی، تعداد درخواستهای بیمه بیکاری در ماههای ابتدایی سال ۱۴۰۵ رشد قابل توجهی داشته و همزمان سازمان تأمین اجتماعی از پرداخت هزاران میلیارد تومان مقرری بیمه بیکاری به متقاضیان خبر داده است.
چرا برخی کارگران از بیمه بیکاری محروم میشوند؟
یکی از مهمترین دلایل رد درخواست بیمه بیکاری، اختلاف بر سر نحوه پایان همکاری است. اگر پایان همکاری به عنوان «استعفا» ثبت شود، امکان دریافت مقرری برای کارگر از بین میرود، در حالی که بسیاری از کارگران مدعی هستند به اجبار برگه استعفا یا تسویه حساب را امضا کردهاند.
همچنین ثبت نشدن کامل سابقه بیمه، قراردادهای فاقد نسخه برای کارگر، اختلاف درباره مدت اشتغال و تأخیر در رسیدگی به پروندهها، از دیگر عواملی است که فرآیند دریافت مقرری را با مشکل مواجه میکند.
پرداخت مقرری؛ قانونی که در اجرا زمانبر میشود
مطابق قانون، مقرری بیمه بیکاری از نخستین روز بیکاری قابل محاسبه است، اما پرداخت آن منوط به بررسی شرایط، احراز غیرارادی بودن بیکاری، بررسی سابقه بیمه و تأیید نهایی پرونده است. همین موضوع باعث میشود بسیاری از کارگران تا زمان دریافت نخستین پرداخت، چندین هفته یا حتی چند ماه بدون منبع درآمد باقی بمانند.
کارشناسان معتقدند این فاصله زمانی میتواند مشکلات معیشتی خانوارها را تشدید کند؛ زیرا هزینههایی مانند اجاره مسکن، خوراک و درمان، منتظر تکمیل روند اداری نمیمانند.
راهکارهای کاهش اختلافات
کارشناسان حوزه کار بر این باورند که ثبت الکترونیکی قراردادها، الزام کارفرما به تحویل نسخه قرارداد به کارگر، ثبت دقیق علت پایان همکاری، امکان رهگیری آنلاین پروندههای بیمه بیکاری و تعیین زمان مشخص برای رسیدگی، میتواند بخش قابل توجهی از اختلافات میان کارگر، کارفرما و دستگاههای اجرایی را کاهش دهد.
همچنین پرداخت علیالحساب مقرری در پروندههایی که اصل بیکاری محرز است، میتواند از فشار معیشتی بر کارگران جلوگیری کرده و در مقابل، اتصال سامانههای بیمه و اشتغال نیز مانع از سوءاستفادههای احتمالی شود.
در نهایت، کارشناسان تأکید دارند که حمایت مؤثر از اشتغال، تنها به پرداخت بیمه بیکاری محدود نمیشود و لازم است همزمان از بنگاههای اقتصادی برای حفظ فرصتهای شغلی نیز حمایت شود تا بحرانهای اقتصادی به افزایش بیکاری منجر نشود.
برای دنبال کردن تازهترین اخبار حوزه کار، بیمه و تأمین اجتماعی، خبرواژه را دنبال کنید.
