تورم سالانه ایران در تیرماه به ۶۶ درصد رسید؛ رقمی که به گفته یک منتقد اقتصاد سیاسی، بالاترین سطح تورم در ۸۰ سال گذشته است. هرچند تورم ماهانه در این ماه کاهش یافته، اما تداوم فشارهای اقتصادی، نوسان نرخ ارز و احتمال افزایش قیمت حاملهای انرژی میتواند بار دیگر روند تورمی را تشدید کند.
به گزارش خبرواژه، آمارهای رسمی دو مرجع اعلام آمار نشان میدهد نرخ تورم در تیرماه نسبت به ماههای قبل کاهش نسبی داشته است؛ با این حال، تورم سالانه و تورم نقطهبهنقطه همچنان در سطوح بسیار بالایی قرار دارند. تورم سالانه ۶۶ درصدی، بالاترین رقم ثبتشده در ۸۰ سال اخیر ایران عنوان شده است.
تورم ماهانه در تیرماه کاهش یافت
محمدتقی فیاضی، منتقد اقتصاد سیاسی، به خبرآنلاین گفت: آنچه که در آمارهای تورمی تیر ماه هر دو مرجع رسمی مشخص شده، کاهش نسبی تورم نسبت به ماههای پیش از آن است. همچنین فاصله آماری میان دو مرجع رسمی هم چندان زیاد نیست و بسیار به هم نزدیکتر شدند. کاهش نرخ تورم ماهانه به حدود ۳.۵ درصد اتفاقی است که در ماههای اخیر تجربه نشده بود.
این تحلیلگر اقتصادی با اشاره به تحولات کشور از دی ماه تا به امروز توضیح داد: در فروردین جنگ به نوعی متوقف شد اما تبعات آن جنگ ۴۰روزه خود را در اردیبهشت ماه نمایان کرد طوری که تورم ماهانه به بیش از ۸ درصد رسید. این امر بیش از هر چیز ناشی از تبعات جنگ مانند حمله به زیرساختهای تولید و انتظارات تورمی بود که به شکل یک فشار تورمی خود را نشان داد. ضمن اینکه پس از پایان حملات، محاصره دریایی علیه ایران اعمال شد تا اردیبهشت ماه به یک ماه خاص در کشورمان تبدیل شود.
او به تفاهمنامه اشاره کرد و ادامه داد: با امضای تفاهم نامه برای بسیاری این تصور به وجود آمد که تنش نظامی خاتمه خواهد یافت و این امر به کاهش انتظارات تورمی منجر شد که ما در تیرماه مشاهده کردیم. کافی است به این نکته توجه کنیم که تورم نقطه به نقطه در فروردین ماه ۷۳.۵ درصد بود و در پایان خرداد به ۸۸.۶ درصد رسید. در تیرماه هم گفته میشود تورم نقطه به نقطه ۸۷.۹ درصد بوده است.
آیا کاهش تورم تیرماه پایدار خواهد بود؟
فیاضی درباره اینکه چقدر کاهش تورم در تیرماه را میتوان به معنای تغییر حرکت تورمی در کشور دانست، گفت: من فکر نمیکنم این موضوع نقطه عطفی اساسی باشد. البته باید صبور باشیم و ببینیم در ماههای بعدی هم روند کاهنده ادامه خواهد داشت یا نه اما در هر حال تیرماه روند تورمی را کندتر کرد. البته کاهش تورم در نرخ تورم سالانه مشاهده نشده و در تیرماه با افزایش ۴ درصدی از ۶۲ درصد به ۶۶ درصد رسید.
پیشبینی تورم ۸۰ تا ۹۰ درصدی تا پایان ۱۴۰۵
چشمانداز تورم در سال ۱۴۰۵ همچنان افزایشی ارزیابی میشود. تورم سالانه با رسیدن به ۶۶ درصد، اکنون در بالاترین سطح خود طی هشت دهه گذشته قرار گرفته است و ادامه فشارهای اقتصادی میتواند این روند را تشدید کند.
فیاضی گفت: چند عامل بر تورم کشور تاثیری زیادی دارد از جمله نرخ ارز. اگر نرخ ارز بالا برود، باز هم تورم بالاتر خواهد رفت. با وضعیتی که کشور درگیر آن است و با محاصره دریایی که فروش نفت را به طور چشمگیری کاهش داده، انتظار میرود تا پایان سال باز هم قیمت ارز افزایش پیدا کند. افزایش نرخ ارز به شکل مستقیم بر نرخ تورم اثر خواهد داشت.
او ادامه داد: به جز نرخ ارز، کسری بودجه دولت هم عاملی تعیین کننده برای افزایش تورم است. از آنجایی که کسری بودجه اغلب با استقراض از منابع بانکی تامین میشود، این امر هم بر تورم و هم بر نرخ ارز میتواند تاثیر منفی بگذارد. از سوی دیگر افزایش تنشها و شکل گرفتن همین فضای «نه جنگ، نه صلح» هم به طور جدی بر انتظارات تورمی اثر فزاینده خواهد داشت. من فکر میکنم تا پایان سال، دلار از ۲۰۰ هزار تومان عبور خواهد کرد.با تداوم محاصره، جنگ یا تحمیل شوک ارزی بیشتر، احتمال جهشهای بزرگ هم وجود دارد.
فیاضی درباره تورم گفت: نرخ پایه تورم سالانه اکنون به ۶۵ درصد رسیده است. در مورد تورم نقطه به نقطه من انتظار دارم تا شهریور ماه با تورم سه رقمی مواجه شویم. هر چند سه رقمی شدن تورم سالانه چندان محتمل به نظر نمیرسد اما تا پایان سال اگر همین وضعیت به اصطلاح شل کن و سفت کن در جنگ با آمریکا ادامه داشته باشد، به احتمال فراوان تورم سالانه هم به حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد در پایان ۱۴۰۵ خواهد رسید. هر چند اگر یک شوک ارزی دیگر وارد شود، این احتمال که تورم سالانه هم سه رقمی شود، زیاد خواهد شد.
افزایش قیمت حاملهای انرژی چه اثری بر تورم دارد؟
این تحلیلگر یادآوری کرد که کمترین تورم ماهانه تجربه شده در سال جاری در تیر ماه با نرخ ۳.۶ درصد حاصل شده که اگر برای ۱۲ ماه پی در پی همین نرخ به ثبت برسد، تورم سالانه به حدود ۶۰ درصد خواهد رسید.
فیاضی در مورد نقش افزایش قیمت حاملهای انرژی بر تورم گفت: تردید نباید داشت که قیمت انرژی هم در ایران و هم در دیگر نقاط جهان جزو عوامل تعیین کننده نرخ تورم هستند. بنابراین در اقتصاد امروز ایران که تورم سالانه ۶۶ درصدی و تورم نقطه به نقطه ۸۷.۹ درصدی وجود دارد، اقدام به افزایش قیمت انرژی به سرعت شدت تورم را بالا خواهد برد.
او افزود: افزایش قیمت حاملهای انرژی در کنار محاصره و چالش تجاری کشور، میتواند محرک اصلی افزایش تورم در سال جاری باشند. در این شرایط که کشور چندان ثباتی ندارد، افزایش قیمت انرژی، آثار القایی و روانی زیادی دارد، بسته به اینکه چقدر قیمت حاملهای انرژی اضافه شود، تورم هم افزایش خواهد داشت. این تصور که قیمت بنزین افزایش بیابد، اما تورم بالا نرود، تصوری اشتباه است. چنانکه با شوک ارزی هم تورم به نحوی کم سابقه بالا رفت.
