به گزارش خبرواژه، مدیرکل دفتر بیماریهای غیرواگیر وزارت بهداشت با تأکید بر اهمیت پیشگیری و تشخیص زودهنگام سرطان اعلام کرد حدود چهار مورد از هر ۱۰ سرطان قابل پیشگیری است و کاهش عوامل خطر، تشخیص بیماری در مراحل اولیه و تقویت خودمراقبتی میتواند نقش مهمی در کاهش بار بیماری و مرگومیر ناشی از سرطان داشته باشد.
جعفر جندقی در گردهمایی پویش ملی «هیچکس تنها نیست؛ با هم علیه سرطان» با اشاره به وضعیت بروز سرطان در کشور گفت بررسی آمارهای ثبتشده نشان میدهد میزان بروز سرطان در سالهای اخیر در هر دو جنس قابل توجه بوده و برخی استانها بالاترین میزان بروز استانداردشده سنی کل سرطانها را داشتهاند.
عوامل فردی، محیطی و اقتصادی در بروز سرطان
مدیرکل دفتر بیماریهای غیرواگیر وزارت بهداشت با اشاره به عوامل مؤثر بر بروز سرطان اظهار کرد سبک زندگی، ژنتیک، سواد سلامت، نگرش و باورهای افراد در کنار عوامل ساختاری مانند شهرنشینی، مخاطرات محیطی و ساختارهای درمانی، بر وضعیت سلامت و بروز بیماریها تأثیر دارند.
آلودگی هوا، سموم، فلزات سنگین و سموم دفع آفات نباتی از جمله مخاطرات محیطی هستند که میتوانند در بروز سرطان نقش داشته باشند. همچنین وضعیت بیمه، حمایتهای اجتماعی و تحصیلی، هزینههای درمان و سایر عوامل اقتصادی و اجتماعی نیز بر سلامت افراد اثرگذارند.
جندقی با بیان اینکه «از هر ۱۰ سرطان، چهار مورد قابل پیشگیری است»، گفت سهم عوامل خطر قابل پیشگیری در انواع سرطان متفاوت است، اما مصرف دخانیات و تنباکو در سطح جهانی سهم قابل توجهی در بار سرطان دارد. عوامل عفونی، مصرف الکل و اضافهوزن نیز از دیگر عوامل خطر مهم به شمار میروند.
دخانیات یکی از مهمترین عوامل خطر سرطان
به گفته جندقی، در مردان ایرانی عواملی مانند مصرف سیگار، تریاک، اضافهوزن، رژیم غذایی نامناسب و قلیان از عوامل خطر مهم سرطان هستند و بخش قابل توجهی از این عوامل به مصرف انواع مواد دخانی ارتباط دارد.
در زنان نیز اضافهوزن، عوامل عفونی، مصرف سیگار و قلیان و مواجهه با دود دستدوم از جمله عوامل خطر قابل توجه عنوان شده است.
مدیرکل دفتر بیماریهای غیرواگیر وزارت بهداشت همچنین با انتقاد از عادیسازی مصرف دخانیات در برخی تولیدات رسانهای تأکید کرد: «نباید مصرف سیگار و دخانیات بهویژه برای جوانان به یک رفتار عادی یا جذاب تبدیل شود.»
وی با اشاره به اهمیت دود دستسوم نیز گفت مواد سمی ناشی از مصرف دخانیات میتواند برای مدت طولانی در محیط باقی بماند و سلامت افراد را تحت تأثیر قرار دهد.
پیشگیری از سرطان باید از سیاستگذاری و آموزش آغاز شود
جندقی پیشگیری از سرطان را دارای سطوح مختلف دانست و گفت پیشگیری از پیدایش عوامل خطر به سیاستگذاری کلان، آموزش و فرهنگسازی، تنظیم قوانین و ترویج سبک زندگی سالم نیاز دارد.
وی درباره پیشگیری سطح دوم نیز توضیح داد که با تشخیص زودهنگام میتوان بیماری را پیش از پیشرفت شناسایی کرد. به گفته او، در صورتی که سرطان در مراحل یک و دو تشخیص داده شود، امکان درمان و کنترل بیماری بسیار بیشتر خواهد بود.
مدیرکل دفتر بیماریهای غیرواگیر وزارت بهداشت تشخیص زودهنگام را یکی از دلایل پایینتر بودن مرگومیر ناشی از سرطان در برخی کشورهای اروپایی و استرالیا دانست و افزود کاهش عوارض، بهبود کیفیت زندگی و جلوگیری از پیشرفت بیماری از اهداف مهم تشخیص زودهنگام است.
وی همچنین درباره پیشگیری سطح چهارم تأکید کرد باید از اقدامات غیرضروری برای بیماران جلوگیری شود و روشهای درمانی جدید صرفاً به دلیل انتشار یک مقاله یا تبلیغ و بدون بررسی اثربخشی واقعی آن مورد استفاده قرار نگیرند. اخلاق پزشکی و رضایت آگاهانه بیمار نیز در این زمینه اهمیت دارد.
غربالگری ۳ سرطان در شبکه بهداشت کشور
مدیرکل دفتر بیماریهای غیرواگیر وزارت بهداشت درباره برنامههای غربالگری سرطان در شبکه بهداشت کشور گفت در حال حاضر غربالگری سرطان پستان برای زنان ۳۰ تا ۶۹ سال انجام میشود.
این برنامه شامل شرح حال، بررسی سابقه خانوادگی، آموزش خودمراقبتی و در صورت نیاز ارجاع برای سونوگرافی، ماموگرافی، نمونهبرداری و سایر اقدامات تخصصی است.
غربالگری سرطان روده بزرگ
برای سرطان روده بزرگ نیز گروه سنی ۵۰ تا ۶۹ سال و در برخی برنامهها ۵۰ تا ۷۰ سال، بهعنوان گروه هدف غربالگری در نظر گرفته شده است. این برنامه شامل شرح حال، معاینه، آزمایش فیت، آموزش خودمراقبتی و ارجاع برای بررسیهای تخصصی است.
غربالگری سرطان دهانه رحم
غربالگری سرطان دهانه رحم نیز در زنان ۳۰ تا ۵۹ سال و در برخی برنامهها تا ۶۰ سال دنبال میشود و شامل شرح حال، معاینه، نمونهبرداری، آموزش خودمراقبتی و ارجاع به متخصص زنان است.
جندقی با تأکید بر اهمیت تشخیص زودهنگام گفت نرخ بقا در سرطان میتواند از کمتر از ۳۰ درصد در مراحل پیشرفته به بیش از ۹۰ درصد در مراحل اولیه افزایش یابد؛ بنابراین پیشگیری، غربالگری و تشخیص زودهنگام باید مورد توجه جدی قرار گیرد.
خدمات غربالگری برای گروههای هدف رایگان است
مدیرکل دفتر بیماریهای غیرواگیر وزارت بهداشت درباره جمعیت هدف برنامههای غربالگری اظهار کرد جمعیت زنان ۳۰ تا ۶۹ سال حدود ۲۳ میلیون نفر است. همچنین زنان و مردان ۵۰ تا ۶۹ سال نیز در گروه هدف برنامههای مربوط به برخی سرطانها قرار دارند که حدود ۱۵ میلیون نفر را شامل میشوند.
وی افزود جمعیت گروه سنی ۳۰ تا ۵۹ سال نیز حدود ۱۹.۵ میلیون نفر است و خدمات مرتبط در سطح یک شبکه بهداشت توسط ماماها و پزشکان عمومی بهصورت رایگان ارائه میشود.
خودمراقبتی؛ یکی از ارکان پیشگیری از سرطان
جندقی خودمراقبتی را یکی از ارکان مهم نظام سلامت دانست و گفت: «خودمراقبتی به معنای توانایی فرد، خانواده و جامعه برای ارتقای سلامت، پیشگیری از بیماری، حفظ سلامت، مقابله با بیماری و کاهش ناتوانیهای ناشی از آن است.»
وی با استناد به گزارش سازمان جهانی بهداشت افزود خودمراقبتی در بیماریهای مزمن میتواند مراجعه به پزشک عمومی را تا ۴۰ درصد، مراجعه به متخصص و مراجعه به اورژانس بیمارستانها را تا ۵۰ درصد و روزهای ازکارافتادگی را نیز تا ۵۰ درصد کاهش دهد.
مدیرکل دفتر بیماریهای غیرواگیر وزارت بهداشت در پایان تأکید کرد خودمراقبتی میتواند به ارتقای سلامت، افزایش کیفیت زندگی، افزایش رضایت مردم، استفاده منطقیتر از خدمات سلامت و کاهش هزینههای نظام سلامت منجر شود و آموزش خودمراقبتی یکی از اهداف مهم برنامههای آموزشی نظام سلامت است.
برای اطلاع از تازهترین اخبار حوزه سلامت و پزشکی، به خبرواژه مراجعه کنید.
