به گزارش خبرواژه، آغاز سال تحصیلی برای بسیاری از دانشآموزان با هیجان و شوق بازگشت به مدرسه همراه است، اما برخی کودکان و نوجوانان ممکن است در این دوره اضطراب، ترس یا نگرانی را تجربه کنند. خدیجه کابلی، مشاور خانواده، معتقد است نحوه برخورد والدین و فراهم کردن امنیت روانی در خانه میتواند نقش مهمی در مدیریت این شرایط داشته باشد.
اضطراب آغاز مدرسه طبیعی است
کابلی با اشاره به تغییر سبک زندگی کودکان و نوجوانان همزمان با بازگشایی مدارس، گفت دانشآموزان باید دوباره به نظم صبحگاهی، مسئولیتپذیری، ارتباط با معلمان و همکلاسیها و قوانین مدرسه عادت کنند و همین تغییرات میتواند زمینه بروز اضطراب را فراهم کند.
به گفته این مشاور خانواده، مدیریت اضطراب، تنظیم هیجان، اصلاح الگوی خواب، کنترل استفاده از صفحهنمایش و حمایت والدین و معلمان از مهمترین محورهای آمادگی روانی دانشآموزان برای آغاز سال تحصیلی است.
او تأکید کرد: «اضطراب به خودی خود پدیدهای غیرطبیعی نیست» و همه کودکان و نوجوانان ممکن است درجاتی از آن را تجربه کنند؛ اما اگر شدت اضطراب به اندازهای باشد که عملکرد روزانه، تحصیل یا روابط اجتماعی را مختل کند، نیاز به بررسی تخصصی خواهد داشت.
نشانههای اضطراب در کودکان و نوجوانان
کابلی درباره اضطراب جدایی در دانشآموزان ابتدایی گفت کودک ممکن است نگرانی خود را با نشانههایی مانند دلدرد، سردرد یا بیمیلی به رفتن به مدرسه نشان دهد. او توصیه کرد والدین احساس کودک را بپذیرند و با بیان جملاتی مانند «میدانم که نگران هستی» به او اطمینان دهند، اما خداحافظی را طولانی نکنند و زمان بازگشت خود را نیز به شکل مشخص برای کودک توضیح دهند.
به گفته این مشاور خانواده، استفاده از نشانههای ساده و اطمینانبخش مانند سپردن یک دستمال یا وسیله کوچک به کودک نیز میتواند در کاهش اضطراب جدایی مؤثر باشد.
در نوجوانان نیز تغییر مدرسه، ورود به مقطع جدید و نگرانی از پذیرفته نشدن در جمع همسالان میتواند اضطراب اجتماعی ایجاد کند. کابلی توصیه کرد والدین از برچسب زدن به فرزندان و مقایسه آنها با دیگران خودداری کنند و نوجوان را به تعاملهای اجتماعی کوچک و تدریجی تشویق کنند.
پرخاشگری، زودرنجی، بیخوابی یا پرخوابی، تغییر اشتها، لجبازی، انزواطلبی و شکایتهای مکرر جسمی مانند دلدرد و سردرد بدون علت پزشکی، از جمله نشانههایی هستند که این مشاور خانواده برای اضطراب در کودکان و نوجوانان برشمرد.
فشار برای نمره میتواند اضطراب را افزایش دهد
کابلی یکی از عوامل مؤثر بر اضطراب دانشآموزان را انتظارات غیرواقعبینانه والدین دانست و گفت مقایسه فرزند با دیگران، تأکید بیش از حد بر نمره و سرزنش به دلیل اشتباهات میتواند اضطراب عملکرد را افزایش دهد.
او تأکید کرد والدین بهتر است تلاش و پیشرفت فردی فرزند را مورد توجه قرار دهند و به جای تمرکز صرف بر نتیجه، از تشویق و تقویت مثبت استفاده کنند.
خواب و استفاده از تلفن همراه را مدیریت کنید
این مشاور خانواده با اشاره به استفاده گسترده دانشآموزان از تلفن همراه و شبکههای اجتماعی در تعطیلات تابستان، اصلاح تدریجی ساعت خواب و بیداری را پیش از آغاز مدارس ضروری دانست.
به گفته او، تغییر ساعت خواب نباید ناگهانی باشد و بهتر است چند روز پیش از بازگشایی مدارس بهصورت مرحلهای انجام شود. استفاده از نور طبیعی در ابتدای روز، تاریک بودن اتاق هنگام خواب و کاهش استفاده از تلفن همراه پیش از خواب نیز میتواند به تنظیم ساعت زیستی کمک کند.
کابلی همچنین بر وجود قوانین مشخص خانوادگی برای استفاده از تلفن همراه تأکید کرد و گفت والدین باید خود نیز این قوانین را رعایت کنند، زیرا رفتار آنها الگوی مستقیمی برای فرزندان است.
او درباره میزان استفاده از صفحهنمایش توصیه کرد برای کودکان دبستانی این زمان محدود باشد و برای نوجوانان نیز استفاده از تلفن همراه و سایر صفحهنمایشها به شکل مدیریتشده و همراه با استراحتهای کوتاه انجام شود.
استقلال دانشآموزان باید تدریجی باشد
کابلی درباره استقلال دانشآموزان گفت میزان استقلال باید متناسب با سن و توانمندی کودک افزایش پیدا کند. بهویژه در ماههای ابتدایی کلاس اول، حمایت والدین اهمیت دارد، اما این حمایت باید بهتدریج کاهش پیدا کند تا کودک احساس توانمندی و مسئولیتپذیری بیشتری پیدا کند.
او افزود والدین نباید تمام تکالیف را در کنار فرزند انجام دهند یا دائماً بر روند درس خواندن او نظارت مستقیم داشته باشند؛ بلکه بهتر است به مرور مسئولیت انجام کارها را به خود کودک واگذار کنند و نقش هدایتکننده داشته باشند.
به گفته این مشاور خانواده، تشویق کودک پس از انجام موفقیتآمیز مسئولیتها میتواند به افزایش اعتماد به نفس و انگیزه او کمک کند.
خانواده و مدرسه در کنار یکدیگر
کابلی تأکید کرد آغاز سال تحصیلی به این معنا نیست که تمام مسئولیت آموزش و تربیت بر عهده مدرسه قرار گیرد. به گفته او، خانواده، معلم، مدیر و مشاور مدرسه باید برای ایجاد محیطی امن، آرام و منظم در کنار یکدیگر همکاری کنند.
او ابراز امیدواری کرد دانشآموزان سال تحصیلی جدید را با نشاط، آرامش، اعتماد به نفس و سلامت روان آغاز کنند و والدین نیز با محبت، حمایت و ایجاد فضای امن خانوادگی، زمینه مناسبی برای موفقیت فرزندان خود فراهم کنند.
برای پیگیری تازهترین اخبار و مطالب حوزه آموزش و خانواده، به خبرواژه مراجعه کنید.
“`
