در روزهایی که دسترسی کاربران به اینترنت بینالملل با محدودیتها و اختلالهای گسترده همراه بود، بازار فروش VPN و فیلترشکن روایت متفاوتی از آن شرایط ارائه میدهد؛ روایتی که نشان میدهد اینترنت جهانی بهطور کامل قطع نشده بود، بلکه به کالایی گران و طبقاتی تبدیل شده بود.
به گزارش خبرواژه به نقل از سیتنا، گفتوگو با دو فعال بازار فروش فیلترشکن نشان میدهد در دوران محدودیتهای شدید اینترنت، دسترسی به سرویسهای بینالمللی مانند اینستاگرام و تلگرام همچنان ممکن بود، اما تنها از مسیرهایی که هزینه بسیار بالاتری داشتند.
بازار سیاه VPN در روزهای محدودیت اینترنت
فروشندگان VPN در این گفتوگوها تأکید کردهاند که در دوره اختلال گسترده اینترنت، راهاندازی و نگهداری سرویسها بسیار پیچیدهتر از حالت عادی بوده است. به گفته آنها، برای عبور از محدودیتها نیاز به چندین سرور و ایجاد تونلهای ارتباطی پیچیده وجود داشت که هزینهها را چند برابر میکرد.
یکی از فروشندگان گفته است: «در شرایط عادی یک سرور کافی بود، اما زمان محدودیتها مجبور بودیم دو یا سه سرور را به هم متصل کنیم تا ارتباط برقرار بماند.»
افزایش هزینهها بهطور مستقیم باعث رشد شدید قیمت VPN شد؛ بهطوری که سرویسهایی که پیشتر با هزینههای متوسط عرضه میشدند، در دوره محدودیت با چند برابر قیمت به فروش میرسیدند.
اینترنت قطع نشده بود؛ فقط گران شده بود
نکته مهمی که در این گزارش مطرح میشود این است که اینترنت بینالملل بهطور کامل قطع نشده بود. کاربران دارای توان مالی همچنان از طریق VPN به سرویسهای خارجی دسترسی داشتند، اما این دسترسی برای همه اقشار جامعه یکسان نبود.
یکی از فعالان این حوزه توضیح داده است: «هرچه محدودیت بیشتر باشد، هزینه ما هم بیشتر میشود. وقتی محدودیت کمتر شود، قیمت VPN هم کاهش پیدا میکند.»
اعتراف به وجود مسیرهای جایگزین دسترسی
در بخش دیگری از این گفتوگوها، فروشندگان به وجود مسیرهای جایگزین برای انتقال ترافیک اینترنتی اشاره کردهاند. به گفته آنها، برخی سرویسها برای عبور حجم بیشتر داده ناچار به پرداخت هزینههای چندبرابری بودند.
در یکی از این روایتها آمده است که مسیری که پیشتر با حدود ۲۰۰ هزار تومان فراهم میشد، در دوره محدودیت تا ۷۰۰ هزار تومان افزایش قیمت داشته است.
شکلگیری اینترنت طبقاتی در عمل
این گزارش نشان میدهد در عمل نوعی شکاف دیجیتال میان کاربران شکل گرفته بود. گروهی که توان مالی پرداخت هزینههای سنگین VPN را داشتند همچنان به اینترنت جهانی دسترسی داشتند و گروهی دیگر عملاً از این امکان محروم شده بودند.
به این ترتیب، اینترنت از یک خدمت عمومی به کالایی لوکس تبدیل شد که دسترسی به آن وابسته به توان مالی کاربران بود.
بازگشت نسبی اینترنت و ادامه بحثها
برخی فعالان بازار معتقدند پس از کاهش محدودیتها، بخش عمدهای از اختلالها برطرف شده است، اما برخی دیگر از کندیهای فعلی بهعنوان پیامدهای فنی دوره محدودیت یاد میکنند.
در نهایت، این گزارش بار دیگر پرسشهایی جدی درباره مفهوم «اینترنت طبقاتی» ایجاد میکند؛ مفهومی که شاید بهصورت رسمی تأیید نشده باشد، اما در تجربه کاربران بهوضوح قابل مشاهده است.
برای دنبال کردن آخرین گزارشهای حوزه فناوری و اینترنت، اخبار خبرواژه را دنبال کنید.
