به گزارش خبرواژه، نتایج یک پژوهش جدید نشان میدهد والدینی که بر شناسایی و تقویت توانمندیهای فرزندان نوجوان خود تمرکز میکنند، نقش مؤثری در ارتقای سلامت روان، افزایش انگیزه تحصیلی و تقویت تابآوری آنها دارند. این مطالعه با مرور پژوهشهای سالهای اخیر، بر اهمیت رویکرد «والدگری مبتنی بر توانمندی» در دوران نوجوانی تأکید کرده است.
والدگری مبتنی بر توانمندی چیست؟
پژوهشگران معتقدند فرزندپروری تنها به تأمین نیازهای روزمره کودکان و نوجوانان محدود نمیشود، بلکه مجموعهای از رفتارها، حمایتها و تصمیمهایی است که مسیر رشد فرد را شکل میدهد. در رویکرد «والدگری مبتنی بر توانمندی»، والدین تلاش میکنند استعدادها، ویژگیهای مثبت و ظرفیتهای فرزندان خود را شناسایی کرده و زمینه شکوفایی آنها را فراهم کنند.
در این دیدگاه، توانمندی صرفاً به استعدادهای هنری یا موفقیتهای تحصیلی محدود نیست، بلکه ویژگیهایی مانند مهربانی، شجاعت، مسئولیتپذیری، خودکنترلی، قدردانی و سایر نقاط قوت شخصیتی را نیز در بر میگیرد.
مروری بر پژوهشهای یک دهه اخیر
این پژوهش توسط سیده خدیجه امیریان، پژوهشگر روانشناسی تربیتی دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران، با همکاری پژوهشگرانی از دانشگاه تهران و دانشگاه فردوسی مشهد انجام شده است.
محققان با استفاده از روش «مرور نظاممند»، نتایج پژوهشهای منتشرشده بین سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۴ درباره والدگری مبتنی بر توانمندی را بررسی کردند تا تصویری جامع از آثار این شیوه فرزندپروری بر نوجوانان ارائه دهند.
کاهش اضطراب، استرس و افسردگی نوجوانان
بر اساس یافتههای این مطالعه، هرچه والدین توجه بیشتری به شناخت و پرورش نقاط قوت فرزند خود داشته باشند، احتمال بروز مشکلاتی مانند اضطراب، افسردگی، استرس و پریشانی روانشناختی در نوجوانان کاهش مییابد.
همچنین این رویکرد با افزایش بهزیستی روانی، رضایت از زندگی، احساس خودکارآمدی و توانایی مقابله با چالشهای زندگی ارتباط مستقیم دارد.
تأثیر مثبت بر انگیزه و عملکرد تحصیلی
یافتههای پژوهش نشان میدهد آثار والدگری مبتنی بر توانمندی تنها به سلامت روان محدود نمیشود. نوجوانانی که در چنین محیطی رشد میکنند، انگیزه بیشتری برای یادگیری دارند، احساس تعلق بیشتری به مدرسه پیدا میکنند و مشارکت فعالتری در فعالیتهای آموزشی از خود نشان میدهند.
پژوهشگران همچنین دریافتند این شیوه فرزندپروری با کاهش فرسودگی تحصیلی، افزایش تابآوری روانشناختی و تقویت استحکام ذهنی نوجوانان همراه است.
نقش خانواده در شکلگیری هویت نوجوان
نتایج این بررسی نشان میدهد زمانی که والدین تواناییها و ویژگیهای مثبت فرزند خود را میشناسند، آنها را تشویق کرده و فرصت بروز این قابلیتها را فراهم میکنند، نوجوان احساس ارزشمندی بیشتری پیدا کرده و تصویر مثبتتری از خود میسازد.
این موضوع در دوران نوجوانی، که مرحله شکلگیری هویت فردی است، اهمیت ویژهای دارد و میتواند به افزایش اعتمادبهنفس و آمادگی نوجوان برای مواجهه با چالشهای زندگی کمک کند.
توصیه پژوهشگران به والدین و سیاستگذاران
پژوهشگران پیشنهاد کردهاند مطالعات بیشتری در گروههای سنی و فرهنگی مختلف انجام شود و برنامههای آموزشی ویژهای برای والدین طراحی شود تا آنها بتوانند با شناخت بهتر توانمندیهای فرزندان خود، زمینه رشد روانی، اجتماعی و تحصیلی آنها را فراهم کنند.
نتایج این پژوهش در نشریه رویش روانشناسی، وابسته به انجمن روانشناسی بالینی کودک و نوجوان، منتشر شده است.
برای اطلاع از تازهترین اخبار حوزه سلامت، روانشناسی و خانواده، خبرواژه را دنبال کنید.
