به گزارش خبرواژه، بررسی قیمت ۱۱ قلم کالای مشمول طرح کالابرگ نشان میدهد هزینه تأمین سبد پیشنهادی این اقلام از حدود ۲ میلیون و ۸۹۶ هزار تومان در دیماه ۱۴۰۴ به حدود ۵ میلیون و ۵۵۸ هزار تومان در ابتدای مهر ۱۴۰۵ رسیده است. در همین مدت، اعتبار کالابرگ برای هر نفر یک میلیون تومان باقی مانده و در نتیجه سهم این اعتبار از هزینه سبد مورد بررسی کاهش محسوسی داشته است.
بر اساس این محاسبه، هزینه سبد یادشده طی حدود ۹ ماه نزدیک به ۹۲ درصد افزایش یافته است. در مقابل، اعتبار یک میلیون تومانی که در ابتدای اجرای طرح بخش قابل توجهی از هزینه سبد را پوشش میداد، اکنون سهم بسیار کمتری از هزینه خرید همان مقدار کالا را تأمین میکند.
هزینه سبد کالابرگ نزدیک به دو برابر شد
رشد قیمت در اقلام مختلف یکسان نبوده، اما بخش قابل توجهی از کالاهای این سبد با افزایش قیمت روبهرو شدهاند. بر اساس دادههای ارائهشده، بیشترین رشد هزینه مربوط به گوشت قرمز، تخممرغ، مرغ و شیر بوده است.
- گوشت قرمز: حدود ۱۲۴ درصد افزایش
- تخممرغ: حدود ۱۲۴ درصد افزایش
- مرغ: حدود ۱۱۴ درصد افزایش
- شیر: حدود ۱۱۳ درصد افزایش
- حبوبات: حدود ۹۳ درصد افزایش
- شکر: حدود ۹۲ درصد افزایش
- روغن: حدود ۵۴ درصد افزایش
- برنج: حدود ۵۳ درصد افزایش
- ماکارونی: حدود ۴۸ درصد افزایش
در مجموع، هزینه ماهانه سبد پیشنهادی برای یک نفر از ۲ میلیون و ۸۹۶ هزار تومان در دیماه ۱۴۰۴ به ۵ میلیون و ۵۵۷ هزار تومان در مهرماه ۱۴۰۵ رسیده است؛ یعنی تأمین همین مقدار کالا حدود ۲ میلیون و ۶۶۱ هزار تومان بیشتر از ابتدای اجرای طرح هزینه دارد.
سهم کالابرگ از هزینه سبد کاهش یافت
کالابرگ قرار نیست تمام هزینه سبد غذایی خانوار را پوشش دهد و هدف آن حمایت از خرید کالاهای اساسی است. با این حال، مقایسه اعتبار ثابت یک میلیون تومانی با افزایش هزینه کالاها نشان میدهد سهم این اعتبار از هزینه سبد مورد بررسی کاهش یافته است.
در ابتدای اجرای طرح، یک میلیون تومان اعتبار حدود ۳۴.۵ درصد از هزینه سبد ۲.۹ میلیون تومانی را پوشش میداد. با افزایش هزینه سبد به حدود ۵.۵ میلیون تومان، سهم همان اعتبار به حدود ۱۸ درصد رسیده است.
بر مبنای همین مقایسه، قدرت خرید یک میلیون تومان اعتبار کالابرگ برای این سبد نسبت به زمان آغاز اجرای طرح حدود ۴۸ درصد کاهش یافته است. برای اینکه سهم کالابرگ در هزینه این سبد به سطح اولیه بازگردد، اعتبار ماهانه هر نفر باید به حدود ۲ میلیون تومان برسد.
محدودیت منابع؛ چالش افزایش مبلغ کالابرگ
در ماههای اخیر افزایش مبلغ کالابرگ از سوی برخی مسئولان و نمایندگان مجلس مطرح شده است، اما رقم نهایی و نحوه اجرای آن به تأمین منابع و تصمیم نهایی دولت بستگی دارد. گزارشهای منتشرشده در شهریور نیز از مطرح شدن افزایش اعتبار تا حدود ۲ میلیون تومان حکایت داشت، اما این رقم در آن مقطع قطعی نشده بود.
از سوی دیگر، منابع اختصاصیافته به طرح نیز محدودیتهایی دارد. درباره رقم بودجه کالابرگ در سال ۱۴۰۵، ارقام نزدیک به ۹۶۰ تا ۹۹۶ هزار میلیارد تومان در گزارشها و اظهارات مختلف مطرح شده است. همچنین برآوردهای منتشرشده نشان میدهد ادامه پرداخت یک میلیون تومان به جمعیت حدود ۸۷ میلیون نفری، به منابع قابل توجهی نیاز دارد.
بنابراین افزایش اعتبار برای همه مشمولان، علاوه بر تصمیم سیاستگذار، به نحوه تأمین منابع مالی آن وابسته است. در همین چارچوب، تمرکز حمایت بیشتر بر خانوارهای کمدرآمد نیز بهعنوان یکی از گزینههای مطرح در بحث افزایش حمایت معیشتی مطرح شده است.
سناریوهای افزایش اعتبار کالابرگ
اگر هدف صرفاً حفظ قدرت خرید اولیه کالابرگ باشد، محاسبات این سبد غذایی رقم نزدیک به ۲ میلیون تومان را نشان میدهد. با این حال، افزایش اعتبار به این سطح برای همه مشمولان، منابع بیشتری نسبت به پرداخت فعلی نیاز خواهد داشت.
در نتیجه، افزایش محدودتر اعتبار یا اختصاص حمایت بیشتر به گروههای درآمدی پایینتر از جمله گزینههایی است که در بحث سیاست حمایتی کالابرگ مطرح شدهاند. رئیس سازمان برنامه و بودجه نیز در روزهای اخیر از شناسایی حدود ۴۴ میلیون نفر برای دریافت حمایت افزایشیافته در مهرماه خبر داده است که نشان میدهد شیوه اجرای حمایت جدید میتواند با پرداخت یکسان به همه مشمولان متفاوت باشد.
کاهش قدرت خرید کالابرگ در برابر رشد قیمت مواد غذایی
مقایسه قیمت کالاهای مشمول نشان میدهد ثابت ماندن مبلغ اسمی کالابرگ در کنار افزایش قیمت مواد غذایی، باعث شده است این اعتبار بخش کوچکتری از هزینه سبد مورد بررسی را پوشش دهد. به همین دلیل، بحث درباره افزایش اعتبار کالابرگ همچنان به دو موضوع اصلی یعنی حفظ قدرت خرید خانوار و محدودیت منابع مالی دولت وابسته است.
در شرایطی که رقم فعلی کالابرگ یک میلیون تومان اعلام شده، افزایش یا تغییر شیوه تخصیص این اعتبار نیازمند تصمیم و تأمین منابع است. برای پیگیری آخرین اخبار مربوط به کالابرگ و سیاستهای حمایتی، به خبرواژه مراجعه کنید.
“`
