به گزارش خبرواژه، افزایش فاصله قیمت برخی محصولات کشاورزی از مزرعه تا بازار، بار دیگر مسئله نقش واسطهها و ناکارآمدی شبکه توزیع را پررنگ کرده است؛ بهطوری که قیمت گوجهفرنگی در این زنجیره با اختلافی ۲۳۵ درصدی مواجه شده است.
فاصله ۲۳۵ درصدی قیمت گوجهفرنگی از تولید تا مصرف
وقتی قیمت یک محصول در مسیر تولید تا رسیدن به دست مصرفکننده بیش از دو برابر میشود، موضوع تنها به هزینههایی مانند حملونقل، اجاره واحد صنفی یا ضایعات محدود نمیشود. چنین اختلافی میتواند نشانهای از ضعف در ساختار توزیع و افزایش هزینهها در حلقههای میانی زنجیره باشد.
در مورد گوجهفرنگی، اختلاف ۲۳۵ درصدی میان قیمت تولیدکننده و مصرفکننده نشان میدهد بخش قابل توجهی از افزایش قیمت در فاصله میان مزرعه و بازار نهایی شکل میگیرد؛ مسئلهای که فشار آن هم بر تولیدکننده و هم بر خانوارها وارد میشود.
چرا کشاورز و مصرفکننده هر دو متضرر میشوند؟
یکی از مشکلات اصلی در این زنجیره، محدودیت دسترسی کشاورزان به بازارهای مستقیم و کمبود زیرساختهای مناسب برای نگهداری و ذخیرهسازی محصولات است. در چنین شرایطی، کشاورز ممکن است برای جلوگیری از فاسد شدن محصول ناچار به فروش سریع آن با قیمت پایینتر شود.
در سوی دیگر، مصرفکننده محصول را با قیمتی بسیار بالاتر خریداری میکند؛ بنابراین فاصله میان قیمت تولید و مصرف میتواند شرایطی ایجاد کند که هم تولیدکننده از حاشیه سود واقعی محروم شود و هم فشار بیشتری به سبد هزینه خانوار وارد شود.
هزینه حملونقل و اجاره؛ آیا تنها عامل گرانی است؟
هزینههای حملونقل، اجاره فروشگاه و میزان ضایعات از جمله عواملی هستند که در افزایش قیمت محصولات کشاورزی نقش دارند، اما اختلافهای شدید قیمتی این پرسش را مطرح میکند که سهم هر یک از این عوامل در قیمت نهایی چقدر است.
ضعف نظارت بر حلقههای میانی، نبود شفافیت در مسیر توزیع و شکلگیری تقاضای کاذب یا انباشت کالا از جمله عواملی هستند که میتوانند به افزایش فاصله قیمت تولیدکننده و مصرفکننده منجر شوند.
گرانی محصولات اساسی و فشار بر سبد خانوار
افزایش قیمت محصولاتی مانند گوجهفرنگی، پیاز و سیبزمینی مستقیماً بر هزینه تأمین مواد غذایی خانوارها اثر میگذارد. این فشار برای خانوارهای کمدرآمد شدیدتر است؛ زیرا سهم مواد غذایی از هزینههای زندگی آنها بیشتر است.
تداوم چنین شرایطی میتواند دسترسی بخشی از جامعه به کالاهای پایه را دشوارتر کند و ضرورت اصلاح شیوه توزیع، کاهش واسطهگری غیرضروری و تقویت نظارت بر بازار محصولات کشاورزی را افزایش دهد.
لزوم شفافیت بیشتر در زنجیره توزیع
یکی از راهکارهای مطرح برای کاهش فاصله قیمت مزرعه تا بازار، تقویت توزیع مستقیم و ایجاد دسترسی بهتر تولیدکنندگان به بازار مصرف است. توسعه زیرساختهای ذخیرهسازی و سردخانهای نیز میتواند قدرت چانهزنی کشاورزان را افزایش دهد و وابستگی آنها به فروش فوری محصول را کاهش دهد.
همچنین شفافیت در قیمتگذاری و نظارت مؤثر بر مراحل مختلف زنجیره تأمین میتواند به شناسایی عوامل مؤثر بر افزایش قیمت کمک کند. بررسی قیمتها از مرحله تولید تا عرضه نهایی، در کنار کاهش واسطهگری غیرضروری، میتواند به متعادلتر شدن بازار و حمایت همزمان از تولیدکننده و مصرفکننده کمک کند.
برای پیگیری اخبار و تحلیلهای مرتبط با قیمت مواد غذایی و بازار کالاهای اساسی، به خبرواژه مراجعه کنید.
“`
