به گزارش خبرواژه، دراماتراپی دیجیتال به‌عنوان رویکردی نوین در حوزه هنر درمانی، با ترکیب نمایش، فناوری‌های چندرسانه‌ای، واقعیت مجازی و هوش مصنوعی، ظرفیت تازه‌ای برای کمک به بازتوانی روانی و مهارتی افراد ایجاد کرده است. مجید امرایی، عضو مؤسس اتحادیه جهانی دراماتراپی، این شیوه را نوعی درمان تکمیلی و کمکی می‌داند که می‌تواند به کاهش محدودیت‌های ارتباط حضوری و گسترش دسترسی به خدمات توان‌بخشی کمک کند.
دراماتراپی دیجیتال پس از دوران کرونا مورد توجه قرار گرفت
به گفته امرایی، استفاده جدی‌تر از بسترهای دیجیتال در دراماتراپی، به‌ویژه پس از بحران جهانی کرونا و محدودیت‌های ارتباط حضوری افزایش یافت. در این رویکرد، بخشی از فرایندهای درمانی که پیش‌تر در فضای فیزیکی و روی صحنه اجرا می‌شد، به محیط‌های مجازی و رسانه‌های دیجیتال منتقل شده است.
او تأکید می‌کند که دراماتراپی دیجیتال جایگزین مطلق روش سنتی نیست، بلکه ابزاری موازی و مکمل است که با تکیه بر نظریه‌های روان‌شناختی، برای بهبود مهارت‌های ارتباطی، کاهش برخی مشکلات روانی و تقویت تعاملات اجتماعی مددجویان به کار می‌رود.
نقش واقعیت مجازی در مواجهه با ترس‌ها
یکی از کاربردهای مطرح‌شده برای این روش، استفاده از واقعیت مجازی در شبیه‌سازی موقعیت‌های اضطراب‌آور است. برای نمونه، در مواجهه با ترس‌هایی مانند فوبیای تاریکی، سناریوهای داستانی در محیطی مجازی و کنترل‌شده طراحی می‌شوند تا فرد با نظارت درمانگر، به‌تدریج با موقعیت ترس‌آور روبه‌رو شود.
در این فرایند، تغییرات محیط دیجیتال و حرکت عناصر مجازی می‌تواند بخشی از سناریوی تمرین را تشکیل دهد. هدف آن است که مراجع در فضایی امن، تجربه مواجهه با ترس را پشت سر بگذارد و مهارت‌های لازم را تمرین کند.
ویدئوتراپی و جلسات نمایشی آنلاین
تولید ویدئوهای تعاملی و درمانی نیز از دیگر ابزارهای مورد استفاده در این متدولوژی است. در این شیوه، درمانگر محتوای ویدئویی مشخصی را در اختیار مراجع قرار می‌دهد و از او می‌خواهد تمرین‌های بدنی، بیانی یا نقش‌آفرینی را در محیط امن خانه انجام دهد. ثبت تصویری این فعالیت‌ها و ارسال آن‌ها برای درمانگر، امکان بررسی و تحلیل روند تمرین را فراهم می‌کند.
همچنین جلسات گروهی می‌توانند از طریق پلتفرم‌های ارتباط تصویری برگزار شوند. در این جلسات، درمانگر با استفاده از صدا، تصویر و متن، شرکت‌کنندگان را به بداهه‌پردازی و اجرای بازی‌های خلاق کلامی و حرکتی مقابل دوربین دعوت می‌کند.
کاربرد هوش مصنوعی و نظریه نقش‌ها
امرایی با اشاره به توسعه این رویکرد از سال ۱۴۰۵، استفاده از هوش مصنوعی را یکی از زمینه‌های جدید در آموزش مهارت‌های تخصصی دراماتراپی و طراحی فرایندهای توانمندسازی دیجیتال معرفی می‌کند.
یکی از مبانی نظری این روش، تئوری نقش‌هاست. بر اساس توضیح او، افراد می‌توانند با کمک آواتارها، ماسک‌های دیجیتال و نقش‌های فرضی، تغییر نقش را تمرین کنند. این تجربه با هدف شناخت بهتر رفتارها و تقویت توانایی فرد برای مواجهه با موقعیت‌های مختلف طراحی می‌شود.
از سوی دیگر، فضای مجازی می‌تواند نوعی فاصله روانی و مهارتی میان مراجع و موقعیت درمانی ایجاد کند. به باور این صاحب‌نظر، چنین فاصله‌ای ممکن است به برخی افراد کمک کند بدون اضطراب یا خجالت ناشی از مواجهه مستقیم، احساسات و تجربه‌های خود را بیان کنند.
هنردرمانی دیجیتال و گسترش دسترسی به آموزش
به گفته امرایی، توسعه شبکه‌ای آموزش نیز از اهداف این متدولوژی است. برگزاری وبینارها و کارگاه‌های تخصصی در استان‌های مختلف، از جمله خوزستان و مازندران، می‌تواند زمینه آموزش و تربیت نیروهای تازه در حوزه دراماتراپی را فراهم کند.
او همچنین از پذیرش پیشنهاد تدوین کتابی تخصصی درباره هنردرمانی و دراماتراپی دیجیتال در مجمع اتحادیه جهانی دراماتراپی خبر داده است؛ اقدامی که با هدف مستندسازی علمی این تجربه و توسعه چارچوب‌های مکتوب آن دنبال می‌شود.
در مجموع، دراماتراپی دیجیتال با استفاده از ابزارهای نوین، تلاش می‌کند محدودیت‌های جغرافیایی، فیزیکی و برخی هزینه‌های دسترسی به خدمات را کاهش دهد. با این حال، مطابق تأکید مطرح‌شده در این گفت‌وگو، این روش به‌عنوان ابزاری مکمل شناخته می‌شود و جایگزین کامل درمان حضوری و ارتباط مستقیم میان درمانگر و مراجع نیست.
برای پیگیری تازه‌ترین اخبار حوزه سلامت روان، فناوری‌های نوین و هنر درمانی، به خبرواژه مراجعه کنید.
“`
