به گزارش خبرواژه، علی نصیریان، بازیگر پیشکسوت تئاتر، سینما و تلویزیون، در گفتوگویی درباره برخی از مهمترین نقشها و همکاریهای دوران فعالیت هنری خود، از تجربه بازی در فیلم «گاو» بدون قرارداد و دستمزد گفت و درباره همکاری با داریوش مهرجویی، ناصر تقوایی و ابراهیم حاتمیکیا توضیح داد.
نصیریان همچنین درباره نگاه خود به بازیگری، اهمیت تمرین و گروههای تئاتری، استعدادهای نسل جدید و مهاجرت بهرام بیضایی سخن گفت و تأکید کرد که هنر را نباید صرفاً یک شغل دانست؛ بلکه هنر باید به تغذیه روح و روان هنرمند کمک کند.
نصیریان: دوست داشتم نقش یکی از عرفا را بازی کنم
علی نصیریان درباره نقشی که هنوز دوست دارد تجربه کند، به علاقه خود به شخصیتهای عارف اشاره کرد و گفت: «وقتی «تذکره الاولیا» از عطار را میخوانم یا درباره سرگذشت عرفا میشنوم، بسیار دوست دارم نقش یکی از آنها را بازی کنم تا بدانم دنیایی که آنها دارند چگونه دنیایی است؛ اینکه آن دنیایی که در ذهن، روح و فکرشان جان میگیرد چگونه است و چطور با آن مواجه میشوند و با دنیای ماده روزمره چه میکنند.»
او از همکاری با ناصر تقوایی در فیلم «ناخدا خورشید» نیز بهعنوان یکی از تجربههای مهم خود یاد کرد و گفت این فیلم یکی از بهترین اقتباسهای ادبی سینمای ایران است.
ماجرای نقش «مستر فرهان» در «ناخدا خورشید»
نصیریان درباره نقش «مستر فرهان» در فیلم «ناخدا خورشید» توضیح داد که تقوایی برای ساخت شخصیت تنها یک سرنخ در اختیار او گذاشته بود؛ اینکه یکی از دندانهای این شخصیت طلاست.
او گفت همین جزئیات به او کمک کرد تا ابعاد شخصیت را بهتر درک کند و بفهمد با فردی بسیار زیرک و فرصتطلب روبهرو است. به گفته نصیریان، یکی از مهارتهای بازیگر این است که بتواند از همین سرنخهای کوچک برای ساخت شخصیت استفاده کند.
«گاو»؛ بازی بدون قرارداد و دستمزد
نصیریان درباره آشنایی با داریوش مهرجویی گفت غلامحسین ساعدی، مهرجویی را به گروه آنها معرفی کرد. آن زمان گروه مشغول اجرای نمایش «آی بیکلاه، آی باکلاه» در تالار سنگلج بود و مهرجویی برای ساخت فیلمی بر اساس داستان «گاو» به گروه معرفی شد.
به گفته نصیریان، پیش از آن نسخهای از «گاو» به شکل نمایش تلویزیونی نیز اجرا شده بود، اما فیلمنامهای که برای فیلم نوشته شد تفاوت زیادی با اجرای قبلی داشت و گروه آن را اثری بسیار قوی و جذاب دید.
نصیریان درباره نحوه ورودش به فیلم «گاو» گفت: «ما هم بدون هیچ قرارداد و صحبت مالی، آمادگی خود را اعلام کردیم. خرج صحنه و فیلم را قرار بود اداره فرهنگ و هنر بدهد. ما هم فی سبیل الله رفتیم و بازی کردیم و هیچ دستمزدی نداشتیم اما این عشق ما بود.»
او در پاسخ به این پرسش که آیا حتی پس از موفقیت و دیدهشدن فیلم نیز دستمزدی دریافت نکرد، گفت: «خیر! فقط چند سال بعد نمیدانم به چه دلیلی داریوش مهرجویی ۴ هزار تومان به من داد و گفت این سهم من است.»
همکاری با مهرجویی در «هالو» و «پستچی»
نصیریان پس از «گاو» همکاری خود با مهرجویی را ادامه داد. او با اشاره به توصیه عزتالله انتظامی به مهرجویی برای ساخت «هالو» گفت که در نگارش فیلمنامه این اثر نیز همکاری داشت و پس از آن فیلم «پستچی» را بر اساس نمایشنامهای از گئورگ بوشنر ساختند.
او توضیح داد که شخصیت اصلی در نمایشنامه یک سرباز بود، اما در اقتباس سینمایی این شخصیت به یک پستچی تغییر پیدا کرد.
از «بوی پیراهن یوسف» تا نقشآفرینیهای خلاقانه
نصیریان درباره تجربه همکاری با ابراهیم حاتمیکیا در «بوی پیراهن یوسف» نیز از لحظاتی گفت که بهصورت اتفاقی در جریان فیلمبرداری شکل گرفتند و بعدها به بخشهای ماندگار بازی او تبدیل شدند.
او درباره صحنهای که مقابل اتوبوس رزمندگان قرار میگیرد، گفت: «پایم توی چاله رفت و بعد گویی شروع به بالبال زدن کردم درحالیکه این صحنه کاملا اتفاقی بود و از پیش در تمرینها وجود نداشت. من واقعا پایم در چاله رفت و مجبور شدم برای حفظ تعادل خودم بال بال بزنم.»
نصیریان این اتفاق را نمونهای از یک موقعیت خلاقانه در بازیگری دانست و تأکید کرد که شاید اگر چنین حرکتی از قبل طراحی و تمرین میشد، همان تأثیر طبیعی را نداشت.
«هنر شغل نیست، هنر دل است»
نصیریان درباره راز ماندگاری بازی خود در نقشهای مختلف، پیش از هر چیز بر صداقت تأکید کرد و گفت: «هنر شغل نیست، هنر دل است، هنر خاص است، هنر تغذیهکننده روان، روح و جان خود هنرمند است.»
او معتقد است بازیگری نباید تنها با هدف درآمد یا شهرت دنبال شود و هنرمند باید هنر را جدی بگیرد و برای رشد در آن تمرین و تلاش کند.
نصیریان با اشاره به تجربه سالهای ابتدایی فعالیت خود گفت بخش قابلتوجهی از میراث هنریاش مجموعه فیلمها، سریالها، نمایشها و نقشهایی است که ایفا کرده است؛ هرچند بسیاری از اجراهای سالهای نخست به دلیل نبود امکانات ضبط، ثبت تصویری نشدهاند.
تئاتر بدون گروه، جریانساز نمیشود
این بازیگر پیشکسوت درباره وضعیت گروههای تئاتری نیز گفت شکلگیری گروهها در گذشته نقش مهمی در جریانسازی تئاتر داشت. او توضیح داد که هنرمندانی مانند عباس جوانمرد، جعفر والی و رکنالدین خسروی در گروههای تئاتری فعالیت میکردند و همین ساختار به رشد و انتقال تجربه میان نسلها کمک میکرد.
نصیریان معتقد است پس از انقلاب بسیاری از این گروهها کمرمق یا از هم جدا شدند و فعالیتهای فردی افزایش یافت. او تأکید کرد: «تئاتر به نظر من یعنی گروه تئاتری و یک هنر فردی مانند شعر و نقاشی نیست. اگر گروه تئاتر وجود داشته باشد، جریانساز خواهد بود.»
او همچنین درباره طرحی که در دوره مسئولیت خود در اداره تئاتر دنبال میکرد، توضیح داد که قصد داشت مدیریت مجموعههای نمایشی را بیشتر به هنرمندان و گروههای حرفهای بسپارد تا آنها فرصت داشته باشند گروه و رپرتوار خود را شکل دهند و نقش نهادهای دولتی بیشتر حمایتی باشد.
نصیریان از استعدادهای نسل جدید گفت
نصیریان درباره بازیگران نسل جدید نیز چند چهره را دارای استعداد و توانایی قابل توجه دانست. او از نوید محمدزاده، پیمان معادی و گلشیفته فراهانی نام برد و گفت در نسل جدید نیز استعدادهای ارزشمندی وجود دارد.
او در عین حال درباره وضعیت آموزش و انتقال تجربه در سینما و تئاتر گفت بخش مهمی از یادگیری در گذشته از طریق حضور در گروههای تئاتری و همکاری مستقیم میان هنرمندان اتفاق میافتاد.
حسرت نصیریان برای مهاجرت بهرام بیضایی
نصیریان در بخش دیگری از این گفتوگو از مهاجرت بهرام بیضایی ابراز تأسف کرد و او را یکی از نخبگان نمایشنامهنویسی ایران دانست.
او گفت: «فرهنگ ما شناسنامه و معرف ما به جهان است، در نتیجه، ما باید هرطور که شده کاری کنیم تا افراد نخبه و درجه یک از این کشور نروند.»
نصیریان همچنین بر اهمیت انتقال تجربه میان نسلهای مختلف تأکید کرد و گفت حضور افراد باتجربه در گروههای تئاتری میتواند زمینه مناسبی برای یادگیری و رشد نسل جدید فراهم کند.
بازیگری نیازمند دانش، تمرین و تجربه است
این بازیگر پیشکسوت با اشاره به روشهای مختلف بازیگری و تجربه استادانی مانند حمید سمندریان و مهدی فروغ، تأکید کرد بازیگری هنری پیچیده است که به تمرین و شناخت انسان نیاز دارد.
او گفت: «تئاتر زندگی است، تئاتر انسان است و انسان را در برابر انسان قرار میدهد و رابطه باید رابطهای حسی باشد، من به این رابطه باور دارم.»
نگاه علی نصیریان به بازیگری، از تجربه بیش از چند دهه فعالیت در تئاتر، سینما و تلویزیون شکل گرفته است؛ تجربهای که در آن آموزش، کار گروهی، تمرین و عشق به هنر، مهمتر از شهرت و دستاوردهای مالی عنوان میشود.
برای خواندن تازهترین اخبار سینما، تئاتر و گفتوگو با چهرههای فرهنگی و هنری، به خبرواژه مراجعه کنید.
“`
