به گزارش خبرواژه به نقل از ایسنا، با وجود اجرای طرحهایی مانند پرداخت یارانه نقدی، کالابرگ الکترونیکی و سایر حمایتهای معیشتی در سالهای اخیر، بسیاری از خانوارها همچنان با کاهش قدرت خرید مواجه هستند. یک اقتصاددان معتقد است که دلیل اصلی کاهش اثربخشی این سیاستها، تداوم تورم و ضعف در اجرای سیاستهای اقتصادی است.
یارانه و کالابرگ؛ سیاستی رایج در اقتصاد جهان
مرتضی افقه، اقتصاددان، با بیان اینکه پرداخت یارانه و اجرای طرحهای حمایتی محدود به ایران نیست، اظهار کرد: «کلاً در شرایط خاص و بحرانها، کشورهایی با بازار آزاد هم در این مواقع وارد میشوند و شرایط را کنترل و مدیریت میکنند. کالابرگ، کنترل قیمت و … سیاستهایی است که دولتهای کل دنیا انجام میدهند تا از بحران گذر کنند.»
وی تأکید کرد تفاوت اصلی میان کشورها، در نحوه اجرای این سیاستها و توانایی دولتها در حفظ ثبات اقتصادی و کنترل تورم است.
تورم، اثر یارانه و کالابرگ را خنثی میکند
افقه با اشاره به کاهش تدریجی ارزش واقعی حمایتهای معیشتی گفت: «مشکل این است که کالابرگ و یارانه مبلغشان ثابت میماند ولی تورم ناشی از آزادسازی قیمت ارز با سرعت پیش میرود. ممکن است در سال اول این شکاف، با کالابرگ جبران شود، اما با این روندی که قیمت ارز و تورم پیش گرفته است، عملاً بعد از یک سال یا کمتر، قدرت خرید مردم کاهش مییابد.»
به گفته این کارشناس، تا زمانی که نرخ تورم مهار نشود، افزایش یارانه یا پرداخت کالابرگ نمیتواند بهصورت پایدار قدرت خرید خانوارها را حفظ کند.
یارانه نوعی رانت است، اما نه لزوماً منفی
این اقتصاددان با اشاره به مفهوم رانت در اقتصاد اظهار داشت که یارانه نیز نوعی رانت محسوب میشود، اما این موضوع ذاتاً منفی نیست و دولتها از آن برای کاهش نابرابری و حمایت از اقشار کمدرآمد استفاده میکنند.
وی افزود مشکل زمانی ایجاد میشود که این رانتها از هدف اصلی خود منحرف شده یا زمینه سوءاستفاده از آنها فراهم شود.
تفاوت ایران با کشورهای اسکاندیناوی چیست؟
افقه با مقایسه نظامهای حمایتی ایران و کشورهای اسکاندیناوی گفت تفاوت اصلی در منابع مالی، ساختار اداری و نظام مالیاتی است. به گفته وی، این کشورها از تولید ملی قوی، نظام مالیاتی کارآمد و بانک اطلاعاتی دقیق برای شناسایی افراد مشمول حمایت برخوردار هستند؛ موضوعی که باعث میشود منابع حمایتی بهصورت هدفمند توزیع شود.
وی همچنین تأکید کرد که در این کشورها، علاوه بر حمایت از اقشار کمدرآمد، از افراد پردرآمد مالیات متناسب دریافت میشود و همین مسئله به پایداری نظام رفاهی کمک میکند.
کنترل تورم؛ شرط موفقیت سیاستهای حمایتی
این اقتصاددان در پایان تأکید کرد که موفقیت یارانه، کالابرگ و سایر حمایتهای معیشتی، بیش از هر چیز به کیفیت حکمرانی اقتصادی، نحوه تأمین منابع، شناسایی دقیق گروههای هدف و مهار تورم وابسته است و بدون کنترل تورم، حتی مؤثرترین سیاستهای حمایتی نیز به مرور زمان اثر خود را از دست خواهند داد.
برای اطلاع از تازهترین اخبار اقتصادی و تحلیلهای معیشتی، خبرواژه را دنبال کنید.
