به گزارش خبرواژه، افزایش تولید گوشت مرغ در کشور نتوانسته به کاهش قیمت این محصول در بازار منجر شود و مصرف‌کنندگان همچنان با نرخ‌های بالایی روبه‌رو هستند. هم‌زمان، مرغداران از رشد هزینه نهاده‌ها، کمبود نقدینگی و زیان‌ده بودن تولید گلایه دارند؛ شرایطی که نشان می‌دهد مشکل بازار مرغ تنها به میزان تولید محدود نیست و باید عوامل مختلف زنجیره تأمین تا توزیع بررسی شود.
مرغ به دلیل قیمت پایین‌تر نسبت به گوشت قرمز، سال‌ها یکی از اصلی‌ترین منابع تأمین پروتئین خانوارهای ایرانی بوده است. با این حال، افزایش هزینه‌های زندگی و رشد قیمت مواد غذایی باعث شده خرید این محصول نیز برای بخشی از خانوارها دشوارتر شود.
قیمت مرغ در بازار به چه رقمی رسیده است؟
بررسی قیمت‌ها در برخی مراکز عرضه مناطق غرب و مرکز تهران نشان می‌دهد هر کیلوگرم مرغ کامل تازه کشتار روز با نرخ ۳۸۰ تا ۴۵۰ هزار تومان فروخته می‌شود. همچنین قیمت هر کیلوگرم سینه مرغ بدون استخوان ممتاز به ۶۹۸ هزار تومان، سینه مرغ با استخوان و بدون پوست به ۶۱۴ هزار و ۵۰۰ تومان و ران کامل مرغ ممتاز به ۴۸۰ هزار تومان رسیده است.
قیمت هر کیلوگرم ران مرغ نیز ۳۲۶ هزار و ۵۰۰ تومان و فیله مرغ گرم حدود ۵۵۰ هزار تومان گزارش شده است. بر این اساس، خرید دو کیلوگرم مرغ کامل با نرخ‌های مشاهده‌شده، بین ۷۶۰ تا ۹۰۰ هزار تومان هزینه دارد؛ رقمی که می‌تواند بخش قابل‌توجهی از بودجه غذایی خانوارهای دارای درآمد ثابت را به خود اختصاص دهد.
البته قیمت قطعات مختلف مرغ و محصولات بسته‌بندی‌شده با توجه به کیفیت، وزن، نوع بسته‌بندی و محل عرضه متفاوت است.
اختلاف قیمت از تولید تا مصرف؛ سهم توزیع چقدر است؟
یکی از ابهام‌های بازار مرغ، فاصله میان نرخ‌های اعلام‌شده و قیمت فروش در برخی مراکز عرضه است. در گزارشی که ۲۸ مهرماه درباره قیمت میادین میوه و تره‌بار منتشر شد، نرخ هر کیلوگرم مرغ گرم با مجوز وزارت جهاد کشاورزی از ۲۵۰ هزار تومان به ۳۲۰ هزار تومان افزایش یافته بود. در همان مقطع، قیمت‌های مشاهده‌شده در سطح بازار بین ۲۶۰ تا ۳۴۰ هزار تومان اعلام شده بود.
مقایسه این ارقام با قیمت‌های بالاتر گزارش‌شده در برخی مراکز عرضه، از وجود اختلاف قابل‌توجه در نرخ فروش حکایت دارد. تفاوت کیفیت، هزینه حمل‌ونقل، بسته‌بندی و محل عرضه می‌تواند بخشی از این فاصله را توضیح دهد؛ با این حال، سهم کشتارگاه‌ها، واحدهای بسته‌بندی، شبکه توزیع و خرده‌فروشی‌ها در قیمت نهایی همچنان نیازمند بررسی دقیق است.
افزایش هزینه نهاده‌ها و کمبود نقدینگی مرغداران
در شرایطی که مصرف‌کنندگان با قیمت‌های بالا مواجه‌اند، مرغداران نیز از افزایش هزینه تولید و دشواری تأمین سرمایه در گردش سخن می‌گویند. اکبر فتحی، معاون برنامه‌ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی، ارتقای بهره‌وری، بهبود کیفیت نهاده‌ها و خوراک دام و طیور را از راهکارهای کاهش هزینه تولید و فاصله قیمت از تولید تا مصرف دانسته است.
فتحی همچنین عرضه مستقیم محصولات و کوتاه کردن مسیر توزیع را از اقداماتی عنوان کرده که می‌تواند فاصله میان قیمت دریافتی تولیدکننده و مبلغ پرداختی مصرف‌کننده را کاهش دهد. به گفته او، برنامه‌هایی برای تأمین مالی با مشارکت بانک کشاورزی، بانک تجارت و تشکل‌های تولیدی نیز در حال پیگیری است.
معاون وزیر جهاد کشاورزی در اظهاراتی دیگر اعلام کرده است که پس از اجرای سیاست آزادسازی نرخ ارز، نیاز صنعت دام و طیور به سرمایه در گردش دست‌کم چهار برابر افزایش یافته است. این موضوع تأمین نقدینگی مورد نیاز واحدهای تولیدی را به یکی از چالش‌های مهم صنعت تبدیل کرده است.
مرغداران از زیان تولید می‌گویند
حبیب اسدالله‌نژاد، مدیرعامل اتحادیه سراسری مرغداران گوشتی کشور، پیش‌تر اعلام کرده بود قیمت تمام‌شده تولید هر کیلوگرم مرغ زنده برای تولیدکننده حدود ۲۵۰ هزار تومان است؛ در حالی که مرغداران در مقطعی محصول خود را با قیمت ۱۶۰ تا ۱۸۰ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم فروخته‌اند.
او همچنین از افزایش قیمت نهاده‌ها خبر داده و گفته بود نرخ هر کیلوگرم ذرت در سامانه بازارگاه به حدود ۶۹ هزار تومان و قیمت کنجاله سویا به بیش از ۱۰۰ هزار تومان رسیده است. این ارقام پیش از اصلاح نرخ ارز به‌ترتیب حدود ۴۳ هزار و ۷۰ هزار تومان بود.
البته این قیمت‌ها مربوط به مقطع اعلام‌شده هستند و مقایسه قیمت مرغ زنده با مرغ کشتارشده یا قطعات بسته‌بندی‌شده در فروشگاه‌ها، بدون در نظر گرفتن مراحل مختلف تولید و توزیع، نمی‌تواند تصویر دقیقی از سود و زیان هر بخش ارائه دهد.
افزایش ۹ درصدی تولید گوشت طیور در شهریور
یکی از نکات مهم بازار مرغ، افزایش تولید در کنار رشد قیمت‌هاست. بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، تولید گوشت انواع طیور در کشتارگاه‌های رسمی کشور طی شهریور ۱۴۰۵ به ۲۴۳ هزار و ۸۶۶ تن رسید که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۹ درصد افزایش نشان می‌دهد. از این میزان، حدود ۲۳۷ هزار و ۷۲۲ تن به گوشت مرغ اختصاص داشته است.
این آمار نشان می‌دهد افزایش قیمت مرغ را نمی‌توان در همه شرایط صرفاً با کمبود تولید توضیح داد. هزینه نهاده‌ها، کشتار و بسته‌بندی، حمل‌ونقل، شرایط توزیع و میزان تقاضای مؤثر نیز در تعیین قیمت نهایی نقش دارند.
از سوی دیگر، کاهش قدرت خرید خانوارها می‌تواند تقاضای مؤثر را تحت تأثیر قرار دهد؛ به این معنا که با وجود نیاز به محصولات پروتئینی، بخشی از مصرف‌کنندگان توان خرید مقدار مورد نیاز خود را نداشته باشند. بنابراین افزایش تولید به‌تنهایی تضمین‌کننده دسترسی بهتر همه خانوارها به مرغ نیست.
راهکارهای کاهش قیمت و بهبود بازار مرغ
وضعیت کنونی بازار مرغ نشان می‌دهد هم تولیدکنندگان و هم مصرف‌کنندگان با مشکلات جدی روبه‌رو هستند. از یک سو، افزایش هزینه نهاده‌ها و کمبود نقدینگی ادامه فعالیت اقتصادی مرغداران را دشوار کرده و از سوی دیگر، رشد قیمت نهایی قدرت خرید خانوارها را کاهش داده است.
شفاف‌سازی هزینه‌ها و قیمت در حلقه‌های مختلف زنجیره، تأمین به‌موقع نهاده‌ها، تقویت سرمایه در گردش تولیدکنندگان و کوتاه کردن مسیر توزیع از جمله اقداماتی است که می‌تواند به بهبود شرایط بازار کمک کند. همچنین نظارت بر عملکرد حلقه‌های واسطه و بررسی سهم هر بخش از قیمت نهایی، برای مشخص شدن دلایل اختلاف قیمت تولید و مصرف ضروری است.
در نهایت، سیاست‌گذاری بازار مرغ باید به‌گونه‌ای باشد که هم استمرار تولید و صرفه اقتصادی فعالیت مرغداران حفظ شود و هم مصرف‌کنندگان بتوانند این محصول پروتئینی را با قیمت متناسب با قدرت خرید خود تهیه کنند. برای پیگیری تازه‌ترین اخبار اقتصادی و تحولات بازار کالاهای اساسی، به خبرواژه مراجعه کنید.
“`
